“قدیمیترین نشانههای سکونت بشری در تپه یحیی که روی خاک بکر وجود دارد تعدادی خانههای کوچک خشتی است که آثار باقی مانده آ?ها در پنج لایه رویهم قرار گرفته است آزمایش کربن ۱۴ ثابت کرد که قدیمیترین این آثار مربوط به نیمه هزاره پنجم پیش از میلاد است و بناهای آن دوره کهن بصورت محوطههای کوچک چهارگوشی بود و اندازهء هر ضلع آن به حدود پنج فوت(یک متر و نیم)میرسد. اشیائی که از سنگ صابون ساخته شده بصورت مهرههای ساده تا ساغرهای جالب بوده و جملگی شباهت بسیار به اشیاء مشابهی دارد که در دورترین مراکز تمدن دوران مفرغ همچون موهنجودارو، مرکز تمدن هاراپا در دره سند و همچنین در ماری واقع در بین النهرین مشاهده گردیده است. تصور میرود بازرگانی بین دره بینن النهرین که از حیث مواد اولیه فقیر بوده با مردم ناحیه تپه یحیی موجبات فراهم شدن پایگاه اقتصادی و بازرگانی را برای بسط مدنیت در هزاره چهارم موجب گشته باشد و احتمالا در تپه یحیی یک حوزه فرهنگی عیلامی بوجود آمده و بازرگانی این منطقه با نواحی شرقی انگیزههائی را فراهم آورده که منجر به ظهور تمدن هاراپا در خلال هزاره سوم پیش از میلاد شده است. کشف خطوط پروتو عیلامی در تپه یحیی که در پانصد مایلی شرق این مناطق قرار دارد نمودار وجود روابط بازرگانی بین این ناحیه،با شهرهای بین النهرین میباشد که منجر به ظهور شهرهائی در این قسمت از ایران در هزاره چهارم پیش از میلاد و همچنین بعدها باعث گسترش تمدنهای شهری در درهء سند گردید.”