مقدمه:
کتاب حاضر بررسی و تحلیل زندگی مردی است که مدتی در صحنه سیاست کشورمان نقش داشته است.
بعد از استعفای قوام السلطنه در مدت سه سال شش دولت تشکیل شد که عبارتند از: حکیمی، هژیر، ساعد، منصور رزم آراء و علاء. سپهبد حاجعلی رزم آرا در پنجم تیرماه ۱۳۲۹ به نخست وزیری رسید. رزم آرا متخصص امور جغرافیای نظامی بود و علاوه بر آن به زبانهای فرانسه، روسی و انگلیسی تسلط داشت.
سیاستهای خارجی (انگلیس) و (آمریکا) او را تایید می کردند و با رقیب آنها یعنی شوروی نیز روابط خوبی داشت. رزم آرا در دوران نخست وزیری خود همواره حامی منافع شرکت نفت انگلیس بود و با احزاب سیاسی که از عوامل بیگانگان بودند روابط حسنه برقرار کرده بود.
رزم آرا قصد سرکوبی نهضت ملی کردن نفت را داشت و این فکر او مورد تایید انگلیس و آمریکا بود ولی در نیمه راه در ۱۶ اسفند ۱۳۲۹، بدست خلیل طهماسبی که از یاران نزدیک شهید نواب صفوی بود در صحن مسجد امام به قتل رسید و به این ترتیب یکی دیگر از مهره های استعمار از صحنه تاریخ کشورمان کنار گذاشته شد. قتل رزم آرا هشداری بود برای دیگر عوامل وابسته با سیاستهای خارجی.
راقم این سطور طی مطالعه چندین ساله بر روی تاریخ معاصر ایران به این نکته دست یافت که گوشه های ناشناخته ای از تاریخ معاصر را در دسترس خوانندگان بگذارد. نسل جوان انقلاب باید بداند که نسل پیش از خود شاهد چه ماجراها بوده است و پدران او چگونه با توطئه های استعمار جهانی روبرو می شدند. نقاط ضعف و قوت مبارزه آنها چه بوده است. راقم این سطور هیچگونه ادعایی بر مطالب این کتاب ندارد.
کتاب حاضر مجموعه مقالاتی است که در ارتباط با رزم آرا در مطبوعات و نشریات آن روزگار به چاپ رسیده است که در کتاب با اندک ویرایش جمع آوری شده است. مقالات کتاب از دیدهای مختلف به زندگی رزم آرا نوشته شده است. موافق و مخالف امیدوارم خوانندگان خود به نتایج درست برسند. آنچه مهم است. بررسی همه جانبه ای است از زندگی رزم آرا. در اینجا باید یاد کنم از خانم مهرانگیز کار که در تمامی مراحل مرا یاری دادند.
در خاتمه مقدمه از کلیه خوانندگان محترم استدعا دارم مرا با راهنماییهایشان یاری دهند. نکاتی که فکر می کنند در کتاب نیامده گوشزد کنند تا در چاپ دوم افزوده شود. اگر مقاله یا سندی دارند که در ارتباط با مطالب کتاب می باشد، ارائه دهند تا در چاپ دوم در کتاب جای دهیم.
جعفر مهدی نیا
شهریور ۱۳۶۳