شارح نهج البلاغه، میرزا محمدباقر نواب لاهیجانی ازبزرگان حکمای قرن سیزدهم بود که در حکمت یدی طولی و در نجوم مهارتی بسزا داشت. وی از موطن خود لاهیجان به اصفهان مهاجرت کرد. در آنجا به تدریس علوم عقلی مشغول شد. نواب لاهیجی شرح حاضر را به فرمان فتحعلی شاه قاجار در سالهای ۱۲۲۵ و ۱۲۲۶ ه.ق نوشت.
شارح در ذیل خطبه هایی که در توحید و معرفت است، شرحی کلامی و فلسفی و عرفانی مفصل و عمیقی دارد. این اثر به مقتضای فصاحت و بلاغت نهج البلاغه، دارای نثری فاخر با ویژگیهای ادبی و دستوری زمان شارح می باشد.
به تصریح مولف ریحانه الادب، نواب لاهیجی در تفسیر قرآن یگانه زمان خود بود. وی تحفه الخاقان فی تفسیرالقرآن را به سال ۱۲۳۳ ه.ق با شیوه ای نو و موضوعی و در پنج جلد، که در جلد آن به یک موضوع اختصاص دارد، تالیف کرده است.