چکیده

زمینه و هدف: جو اخلاقی محیط کاری بیمارستان، علاوه بر تاثیر بر کیفیت مراقبت­های ارائه شده توسط پرسنل، در رضایت شغلی آن­ها نیز موثر است. از طرفی جو حاکم بر محیط­های بالینی، از عوامل موثر بر کیفیت آموزش بالینی و نگرش دانشجویان به رشته تحصیلی خود نیز گزارش شده است. به­ دلیل عدم وجود مطالعه­ای در مورد تاثیر جو اخلاقی اتاق­های عمل بر رضایت شغلی پرسنل آن و هم­چنین تاثیر چنین جوی بر نگرش دانشجویان اتاق عمل به رشته تحصیلی خود، مطالعه حاضر در بیمارستان­های آموزشی تبریز انجام گرفت.

روش کار: مطالعه حاضر از نوع توصیفی می­باشد که به صورت مقطعی در سال 1393، بر روی دانشجویان اتاق عمل و پرسنل اتاق عمل بیمارستان­های آموزشی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی تبریز انجام گرفته است. به علت محدود بودن تعداد پرسنل (تقریبا 200 نفر) و دانشجویان (تقریبا 120 نفر)، تمامی این افراد وارد پژوهش شدند. ابزارهای مورد استفاده، فرم مشخصات فردی- اجتماعی و پرسشنامه­های جو اخلاقی بیمارستانی اولسون و رضایت شغلی مینه­سوتا و نگرش تحصیلی دانشجویان می­باشد. برای تجزیه و تحلیل داده­ها از روش­های آمار توصیفی و استنباطی شامل ضریب همبستگی رتبه­ای اسپیرمن و آزمون کای- دو، تحت نرم­افزار آماری SPSS18 استفاده شد.

یافته­ها: نتایج نشان داد که 78 درصد پرسنل مورد مطالعه زن و 3/75 درصد متاهل بوده و در طیف سنی 22 تا 56 سال با میانگین و انحراف معیار 98/6±54/34 قرار داشتند. در مورد دانشجویان نیز، 4/61 درصد مونث و 8/86 درصد مجرد بوده و میانگین سنی آن­ها 87/20 بود. طبق نتایج بدست آمده، 9/64 درصد دانشجویان و 1/58 درصد پرسنل دیدگاه منفی به جو اخلاقی حاکم در اتاق­های عمل داشتند. همچنین، 4/48 درصد پرسنل رضایت شغلی متوسطی داشتند و 8/51 درصد دانشجویان نیز نگرش مثبت به رشته تحصیلی خود داشتند. بر طبق نتایج، ارتباط معنی­داری بین جو اخلاقی با رضایت شغلی پرسنل (93/0r= ،001/0 P≤) و بین جو اخلاقی با نگرش دانشجویان اتاق عمل به رشته تحصیلی­شان یافت شد (56/0r= ،001/0 P≤).

نتیجه­گیری: با وجود جو اخلاقی منفی اتاق­های عمل از دیدگاه پرسنل و دانشجویان، اکثریت پرسنل رضایت شغلی متوسط و اکثریت دانشجویان نگرش مثبتی به رشته خود داشتند. اما با توجه به ارتباط مستقیم جو اخلاقی با رضایت شغلی پرسنل و نگرش دانشجویان اتاق عمل به رشته تحصیلی خود، ضروری است که مسئولین بیمارستان­ها استراتژی­هایی را به منظور بهبود جو اخلاقی اتاق­های عمل و بالا بردن رضایت شغلی پرسنل آن به کار گیرند. همچنین، می­توان با بهبود جو اخلاقی اتاق­های عمل و بهتر کردن نگرش دانشجویان به رشته خود، آینده شغلی آن­ها را نیز در این رشته تضمین کرد.

واژه­های کلیدی: جو اخلاقی، رضایت شغلی، نگرش، پرسنل اتاق عمل، دانشجویان اتاق عمل، رشته تحصیلی.

فهرست مطالب:

فصل اول: معرفی پژوهش

زمینه پژوهش --------------------------------------------------------- 2

ضرورت پژوهش -------------------------------------------------------- 8

اهداف پژوهش --------------------------------------------------------- 9

هدف کلی ------------------------------------------------------------- 9

اهداف اختصاصی -----------------------------------------------------  10

اهداف فرعی ---------------------------------------------------------  10

اهداف کاربردی ------------------------------------------------------  10

سوالات پژوهش ------------------------------------------------------  11

فرضیات پژوهش ------------------------------------------------------ 11

پیش­فرض­های پژوهش ------------------------------------------------- 11

تعریف واژه­های اختصاصی ----------------------------------------------- 12

جو اخلاقی ----------------------------------------------------------- 12

رضایت شغلی --------------------------------------------------------- 12

نگرش --------------------------------------------------------------  13

پرسنل اتاق عمل ------------------------------------------------------ 14

فصل دوم: دانستنی­های پژوهش

جو اخلاقی ----------------------------------------------------------- 16

تعریف اخلاق --------------------------------------------------------- 16

علم اخلاق و پرستاری -------------------------------------------------- 17

جو، جو سازمانی و جو اخلاقی -------------------------------------------- 18

چگونگی بهبود جو اخلاقی سازمان ---------------------------------------- 24

رضایت شغلی --------------------------------------------------------  26

عوامل موثر بر رضایت شغلی --------------------------------------------- 27

تاثیر رضایت شغلی بر سایر ابعاد سازمانی ----------------------------------- 27

رضایت شغلی در پرستاران ----------------------------------------------  28

نگرش --------------------------------------------------------------  29

ابعاد نگرش ----------------------------------------------------------  30

کنش یا کارکرد نگرش­ها ------------------------------------------------ 31

تغییر نگرش­ها -------------------------------------------------------- 32

مروری بر متون ------------------------------------------------------- 32

فصل سوم: روش پژوهش

روش پژوهش --------------------------------------------------------- 38

نوع پژوهش ---------------------------------------------------------- 38

جامعه پژوهش -------------------------------------------------------- 38

محیط پژوهش -------------------------------------------------------- 39

نمونه پژوهش --------------------------------------------------------  39

معیارهای ورود -------------------------------------------------------- 39

معیارهای ورود به تحقیق برای پرسنل ------------------------------------- 39

معیارهای ورود به تحقیق برای دانشجویان ---------------------------------- 40

معیارهای خروج ------------------------------------------------------- 40

معیارهای خروج برای پرسنل -------------------------------------------- 40

معیارهای خروج برای دانشجویان ----------------------------------------- 40

روش نمونه­گیری و حجم نمونه ------------------------------------------- 40

ابزار گردآوری داده­ها --------------------------------------------------- 41

روش کار ------------------------------------------------------------ 43

تعیین اعتبار علمی (روایی) ---------------------------------------------- 44

تعیین اعتماد علمی (پایایی) --------------------------------------------- 44

روش تجزیه و تحلیل داده­ها --------------------------------------------- 45

ملاحظات اخلاقی ----------------------------------------------------- 45

محدودیت­های پژوهش ------------------------------------------------- 46

فصل چهارم: یافته­های پژوهش

یافته­های پژوهش ----------------------------------------------------- 48

فصل پنجم: بحث و تفسیر یافته­ها

بحث و بررسی یافته­ها -------------------------------------------------- 75

هدف اختصاصی اول --------------------------------------------------- 75

هدف اختصاصی دوم --------------------------------------------------- 78

هدف اختصاصی سوم --------------------------------------------------- 80

هدف اختصاصی چهارم ------------------------------------------------- 82

هدف اختصاصی پنجم -------------------------------------------------- 82

نتیجه­گیری نهایی ----------------------------------------------------- 83

کاربرد یافته­ها -------------------------------------------------------- 84

پیشنهادات برای پژوهش­های بعدی --------------------------------------- 86

منابع --------------------------------------------------------------- 88

پیوست­ها

نامه تایید جلسه کمیته اخلاق

پرسشنامه رضایت شغلی مینه­سوتا

پرسشنامه جو اخلاقی بیمارستانی اولسون برای پرسنل اتاق عمل

پرسشنامه نگرش به رشته تحصیلی

 پرسشنامه جو اخلاقی بیمارستانی اولسون برای دانشجویان اتاق عمل

مقاله چاپ شده در مجله اخلاق و تاریخ پزشکی

مقاله چاپ شده در نشریه پرستاری ایران

چکیده انگلیسی

فهرست جداول، اشکال و نمودارها

جدول 1: مشخصات فردی- اجتماعی- حرفه­ای پرسنل اتاق عمل----------------  49

جدول 2: مشخصات فردی- اجتماعی- حرفه­ای دانشجویان اتاق عمل ------------- 51

جدول 3: توزیع فراوانی پرسنل اتاق عمل در بیمارستان­های آموزشی تبریز --------  53

جدول 4: توزیع فراوانی متغیرهای تحقیق در واحدهای مورد پژوهش ------------- 53

جدول 5: توزیع فراوانی حیطه­های جو اخلاقی در واحدهای مورد پژوهش ---------  55

جدول 6: توزیع فراوانی حیطه­­های رضایت شغلی در پرسنل اتاق عمل ------------ 56

جدول 7: ضرایب همبستگی میان متغیر جو اخلاقی با متغیرهای رضایت شغلی و نگرش تحصیلی------------------------------------------------------------- 56

جدول 8: ضرایب همبستگی رتبه­ای اسپیرمن میان حیطه­های جو اخلاقی و حیطه­های رضایت شغلی --------------------------------------------------------- 57

جدول 9: ضرایب همبستگی رتبه­ای اسپیرمن میان حیطه­های جو اخلاقی با رضایت شغلی پرسنل و نگرش تحصیلی دانشجویان اتاق عمل ------------------------------ 58

جدول 10: نتایج آزمون کای- دو بمنظور بررسی ارتباط بین جو اخلاقی با مشخصات دموگرافیک پرسنل اتاق عمل -------------------------------------------- 59

جدول 11: نتایج آزمون کای- دو بمنظور بررسی ارتباط بین رضایت شغلی با مشخصات دموگرافیک پرسنل اتاق عمل -------------------------------------------- 60

جدول 12: نتایج آزمون کای- دو بمنظور بررسی ارتباط بین جو اخلاقی با مشخصات دموگرافیک دانشجویان اتاق عمل ----------------------------------------- 61

جدول 13: نتایج آزمون کای- دو بمنظور بررسی ارتباط بین نگرش تحصیلی با مشخصات دموگرافیک دانشجویان اتاق عمل ----------------------------------------- 62

جدول 14: فراوانی پاسخ به پرسشنامه جو اخلاقی در دانشجویان اتاق عمل -------- 63

جدول 15: فراوانی پاسخ به پرسشنامه جو اخلاقی در پرسنل اتاق عمل ----------- 66

جدول 16: فراوانی پاسخ به پرسشنامه رضایت شغلی در پرسنل اتاق عمل ---------  69

جدول 17: فراوانی پاسخ به پرسشنامه نگرش تحصیلی در دانشجویان اتاق عمل ----- 71