پاورپوينت معرفي شهر گرگان از ابتدا تا كنون با تمامي جزئيات 

شناخت کلی شهر گرگان:

        شهرگرگان در استان گلستان قرار دارد و به عنوان مرکز این استان محسوب میشود. زبان اصلی مردم گرگان گویش زیبا ودلنشین استرآبادیست و جمعیت فعلی آن دارای تنوع فراوان و ترکیبی ازقومیتهای بومی و محلی فارس،ترکمن وسادات ،بلوچ،سیستانی،دیلمی،مازندرانی،سبزهواری،کاشمری، شاهرودی و بسطامی میباشد.گرگان از شهرهای شمالی دارای آب وهوای معتدل است ودر سرشماری سال 1385جمعیت شهرگرگان معادل272838نفر بوده است.

اين شهر در طول جغرافیایی 26/54 و عرض جغرافیایی 50 / 36 واقع شده است . ارتفاع شهر از سطح دریا 160 متر است . از نظر طبیعی این شهرستان از دو منطقه كوهپایه ایی و جلگه ای تشكیل شده كه كوهپایه در قسمت جنوبی دشت گرگان است و مهمترین قلل آن شاهكوه و شاهوار میباشد و قسمت جلگه ای در شمال و دنباله دشت گرگان است و مهمترین رودهای این منطقه كه به دریای خزر میریزند رودهای گرگان قره سو كفشگیری و زیارت هستند . همچنین این شهر از شمال به شهرستان آق قلا،از غرب به شهرهای کردکوی و بندر ترکمن ،از شرق به علی آباد کتول و از جنوب به ارتفاعات شاه کوه وسمنان محدود است.

 مساحت محدوده قانونی شهر گرگان بر اساس طرح تفصیلی 3560هکتار میباشد. اقلیم منطقه بسیار متنوع است و کوه،جنگل ومرتفع جلگه ودشت ،صحرا و شوره زار،دریا وخلیج،رودخانه وتالاب وزمین زراعی را شامل میشود.

oپیشینه و وجه تسميه:

گرگان کنونی تا سال ۱۳۱۶ «اَستَرآباد» یا «اِستارباد» نام داشت.گرگان قدیمی که به عربی جرجان خوانده می‌شد شهری آباد و مهم بود که در نزدیکی گنبد کاووس امروزی قرار داشته و اینک ویرانه‌های آن در حوالی امام‌زاده یحیی بن زید قرار دارد. نام فعلی گرگان که جایگزین نام کهنش، استرآباد شده، در واقع، برگرفته از (جرجان) و گرگان قدیم از شهریور ۱۳۱۶ برای این شهر استفاده شد.

1. استرآباد، اسم علم، لفظش مركب است از دو كلمه استر و آباد، استر مخفف استاره كه به معني كوكب و آباد به معني عمارت است 2. كلمه آناهيتا، آناهيت و ناهيد بعدها به صورت استر، ايستار، استاره و ستاره در آمده   و به عنوان اسامي دختران ايراني معمول شد. دربعضي نقاط استر را بر آباداني ها هم اطلاق مي كردند. چنانكه اردشير پس از فتح خوزستان شهرناميد. معني« استرآباد اردشير » را آباد و آن را به نام همين فرشته آب و آباداني « ميسن » باستاني است. استرآباد (گرگان فعلي) مي تواند منسوب به استر و ناهيد باشد « شهر آناهيتا » لغوي استرآباد داشتند « آناهبد » و شايد به همين دليل است كه ابوريحان بيروني مي نويسد پادشاهان استرآباد لقب نيز مي ناميدند. رابينو نيز معتقد است استرآباد را در محل استرك  « استرك » و استرآباد را در قديم بنا كردند 3. صاحب تقويم البلدان نقل كرده كه اين شهر را استار آباد هم گويند 4 و اعتماد السلطنه در مرآةلبلدان هم آنچه مي نگارد مويد اين قول است:

گويند استاره آباد است و در زمان زردشت كه عجم اجرام مضئه را مظاهر انوار اقدسيه مي شمرده و كواكب را زايد الوصف تعظيم مي كرده اند اين شهر را بنا كرده و به اين اسم موسوم داشته اند.

شهر گرگان (استرآباد قديم) قبل از اسلام

سابقه تاريخي تمدن و شهرنشيني در دشت گرگان طبق مطالعات باستان شناسي به شش هزار سال قبل مي رسد كه احتمالا بايد آن را تمدني قبل آريايي ناميد. در زبان پهلوي گرگان را مي گفته (يا وركانه يا وهركانه و در زبان يوناني هيركان يا هيركانيا (وركان) اند. نام سرزمين وهركانه در اوستا نيز ذكر شده است .

 ((نهمين سرزمين و كشور نيكي كه من - اهورا مزدا- آفريدم ))، ((ختنت ))در گرگان بود .

جغرافیای تاریخی شهر گرگان :

ساختار شهر و تحولات آن در دوران مختلف(از نگاه تاریخ نویسان)

تحولات کالبدی تا دوره شهرسازی معاصر

دوره قاجار:

استرآباد در آغاز بزرگ بود و چندان توسعه يافت

كه تا به كوهي كه قلعه خندان نام دارد،رسید.

در آن زمان دروازه ها:

1-دروازه مدان

2-دروازه سبزمشهد

3-دروازه بسطام

4-دروازه چهل دختران

ساختار عمده شهر دارای 4دروازه

 و32 برج دیده بانی معرفی می کند.

ساختار محله ها

در خصوص محلات شهر استرآباد،شهر به چندين محله بزرگ تقسيم مي شد. هر محله واحد اجتماعي و كالبدي با چند هزار نفرجمعيت بود، در سفرنامه ها و منابع مختلف، بر وجود سه محله اصلی نعلبندان در شرق، میدان در غرب و سبزه مشهد در شمال شهر اشاره شده است که هرکدام از آن ها دارای محلات فرعی تر یا زیر محلاتی بوده اند. در واقع این سه محله اصلی، هسته های اولیه شکل گیری شهر استرآباد هستند و هر كدام به طور جداگانه داراي چند گذر بودند. محلات و تعدادي از گذرها داراي ميدان گاهي بودند كه غالبا شكل هندسه اي آن ها چند ضلعي مربع يا مستطيل بود. در ميدان، گاهي عناصري همچون: تكيه، قبرستان، آب انبار، مسجد، حمام و مدرسه قرار داشت كه نمونه اي از آن را مي توان در ميدان عباسعلي، سبزه مشهد، ميخچه گران و درب نو نام برد و در مرکز محله اکثر محلات، درخت چنار یا توت بوده است..

استراباد سه محله دارد، محله اول نعلبندان که با بلوچ و حاجیلر، پانصد خانه وارند ؛ محله دوم سبزه مشهد که آبادی داردو سیصد و پنجاه خانه وارند ؛ محله سوم میدان، که با قاجار سادات پانصد خانه وارند ؛ و عمارت آقا محمد خان از آجر پخته می باشد، جمیعاً خرابه است. و توپخانه کاملاً مخروبه می باشد. کوچه های استراباد سنگ فرش و آب جاری است. دو مجرا آب رودخانه دارد: یکی زیارت و یکی قنات سرخواجه و سیصد و نود و پنج باب دکان دارد و کاروانسرا، سه باب ؛ مدرسه هفت باب ؛ مساجد بزرگ و کوچک، چهل و هفت باب ؛ حمام سیزده باب ؛ امام زاده های شهر دوازده آستانه است.

اسامی گذر نعلبندان چهار است: 1- خیمه دوزان ؛ 2- پای سرو، 3- میخچه گران، 4- شیرکش.

سبزه مشهد شش است: 1- سوخته چنار، 2- سرچشمه، 3- سرپیر، 4چمندیان، 5- نقاره چیان، 6- دباغان.

محله میدان پنج گذر دارد: 1- درب نو، 2- کاسه گران، 3- دوچناران، 4- باغ پلنگ، 5-دوشنبه ای (گلزاری، 1373).

دوره پهلوی:

بافت تاریخی گرگان

محدوده بافت تاريخي واقع در بخش شمال غربی شهر گرگان می باشد این محدوده دارای داراي كوچه‌هاي تنگ و ميدانچه‌ها و فضاهاي مذهبي و  مراکز تجاری و ومحورهای فعالیتی و خدماتی شهری بسیاری است که علی الرغم وجود فرسودگی در بافت دارای سرزنگی وحیات جمعی پررونقی در خیابان ها ومعابر خود می باشد.

از نکات مهم در خصوص موقعیت منطقه در شهر می توان به واقع شدن منطقه در مسیر حرکت گردشگران اشاره داشت که محور شرقی-غربی امام خمینی را شامل شده که این خیابان متصل کننده دو میدان شهرداری ومیدان مازندران بوده و هم چنین قرارگیری امازاده عباسعلی در شمال غربی شهر گرگان و بازار نعلبندان در خيابان خميني از نکات شاخص و با اهمیت منطقه می باشد.

موقعیت محدوده نسبت به خیابان های اطراف:

مسائل و مشکلاتی که در بافت تاریخی به تدریج شکل گرفته اند:

اشنايي با بافت سنتي و خصوصيات معماري گرگان

خصوصيات جمعيتي گرگان در محدوده بافت قديم

بناهای تاریخی گرگان

شناخت منطقه به منطقه شهر گرگان با نقشه

نظام کاربری زمین و فعالیت:

مردم

oاب و هوا

درجه حرارت

بارش

رطوبت

باد

سایر موارد

موقعیت ناحیۀ گرگان در زمین شناسی ایران

نیمۀ جنوبی ورقه مورد نظر از دیدگاه زمین شناسی ساختاری در نیمۀ البرز و پهنۀ گرگان - رشت قرارداشته ولی نیمۀ شمالی آن با نگرش به رخنمون واحد سنگی موجود در دشت گنبد کاووس و نتایج بدست آمده از گمانۀ اکتشافی که توسط شرکت ملی نفت ایران در دشت گرگان زده شده است، بیشتر به پهنۀ کپه داغ شباهت دارد.

در حال حاضر قلمروی کپه داغ توسط رسوبات آبرفتی نرم دشت گرگان پوشیده شده است. در پهنۀ البرز، سنگهای اردوسین، سیلورین و دونین رخنمون ندارند و در سنگ های کربونیفر زیرین، میان لایه های شیل رسی و مارن از سنگهای هم ارز خود در پهنۀ گرگان - رشت است.

در پهنۀ گرگان - رشت، سنگ های کرتاسه بالایی، همسانی چشم گیری با سنگهای هم سن خود در پهنۀ کپه داغ دارد. سازند تجن نبرد چینه ای دارد و حوضۀ رسوبی پالئوسن میانی - بالایی، با بجا گذاشتن مارن و سنگهای کربناته عمیق شده اند.

با نگاهی دقیق تر می توان ناهمسانی ریشه ای پهنه های البرز، گرگان - رشت و کپه داغ را به پس از جنبش های کوهزایی فاز کیمیرین پیشین نسبت داد. در این محدوده سنگ های رسوبی، آذرین و دگرگونی برونزد دارند و کهن ترین سنگهای پدید آمده در آن، شیستهای گرگان با سن اردوین بالایی یا شاید سیلورین پایینی باشد.

چینه نگاری :

وضع فعاليت

استان گلستان يكي از قطب هاي مهم كشاورزي كشورمحسوب مي شود، چنانكه طبق اطلاعات مندرج در سالنامه آماري استان نزديك به 25 % از ارزش افزوده استان در سال 1385 از بخش كشاورزي بوده است، در حالي كه اين نسبت در كشور حدود يك سوم آن است. با اينحال براساس سالنامه آماري كشور در همان سال سهم استان در محصول ناخالص داخلي كشور حدود 1/22 درصد بوده است كه تقريباً نصف سهم جمعيت استان از جمعيت كشور ( 2/29درصد) بوده است .در بين شهرستانهاي استان، شهرستان گرگان، به لحاظ كشاورزي در مقايسه با سهم جمعيت آن ازساير شهرستانهاي استان ضعيف تر است. چنانكه 13 درصد بهره برداري هاي كشاورزي به لحاظ صنعت شهرستان گرگان وضع بهتري دارد، بطوري كه 36 درصد كارگاههاي صنعتي داراي 10 كاركن و بيشتر در اين شهرستان مستقر بوده است. اين شهرستان 38 % شاغلان اين گونه كارگاهها را در استان به خود اختصاص داده اند كه نشانه وزن و اهميت شهرستان گرگان در استان است.

طبق آمار نامه استان از 9005 فرصت شغلي ايجاد شده در سال 1386 حدود 31 % مربوط به شهرستان گرگان بوده است كه در مقايسه با سهم جمعيت آن، اشتغالزايي بهتر را در اين شهرستان نشان مي دهد. سرشماري سال 1385 نشان مي دهد كه حدود 42 درصد از جمعيت 10 ساله و بيشتر شهرستان گرگان فعال بوده اند كه از متوسط استان و متوسط ملي بيشتر است ( جدول 6-1)  ، تفاوتی كه نشانه ساختار متعادل تر جمعيت و در عين حال عرضه نيروي كار بيشتر به بازار كار است و در صورت وجود زمينه هاي فعاليت مي تواند به يك فرصت و در غير اين صورت به تهديدي براي اقتصاد شهرستان مبدل شود.

حدود 11 درصد از جمعيت فعال استان بيكار بوده اند؛ مقايسه اين نسبت با نسبت هاي متناظر در استان و كشور كمتر بودن ميزان بيكاري و تبعاً بيشتر بودن ميزان اشتغال در آن را نشان مي دهد، وجود مركز استان در شهرستان مورد مطالعه و تمركز فعاليت هاي عمده استان، مهمترين عواملي هستند كه در كمتر بودن ميزان بيكاري در آن موثر بوده است. بيشتر بودن ميزان اشتغال در اين شهرستان موجب كمتر بودن ميزان سرباري در آن در مقايسه با ميزان متناظر در استان و كشور شده است. بنابراين مي توان گفت شاغلان شهرستان گرگان به طور نسبي بار معيشت افراد كمتري را به دوش مي كشند.

توزيع شاغلان در بخش هاي فعاليت

اشتغال در بخش هاي فعاليت

وضع شغلي

گروههاي شغلي

بيكاري و سواد

با تشكيل استان گلستان در سال 1377 عملكرد و نقش اقتصادي شهر گرگان در منطقه و فرامنطقه بيش از گذشته شد. شهر گرگان مهمترين قطب اقتصادي استان گلستان و يكي از مهمترين قطب هاي اقتصادي در شمال كشور است. شعاع عملكرد اقتصادي گرگان نه فقط ساير شهرستانهاي استان بلكه بخشي از نقاط جمعيتي استان مازندران و تا حدودي شهرستانهاي واقع در شمال خراسان شمالي است. بازار اين شهر مهمترين مركز مبادلات تجاري استان است كه نقش استاني و فراستاني دارد. شهر گرگان به تنهايي دوسوم جمعيت شهرستان گرگان و 98 درصد جمعيت شهري آن شهرستان را شامل مي شود. بنابراين برخي شاخص هايي كه از شهرستان حاصل مي شود تا حدود زيادي قابل تعميم به شهر است.

گرگان مهمترين مراكز گردشگري را در استان و شمال شرقي كشور دارد. نزديك به 40درصد بانك هاي استان در شهرستان گرگان و واضح است كه عمده آنها در شهر گرگان بوده است. در ساير زمينه ها از قبيل حمل و نقل و خدمات آموزشي و عمومي نيز شهر گرگان نقش عمده اي دارد. حاصل اين وضع به نوعي در تركيب اشتغال شهر ديده شده است چنانكه اشاره شد بخش عمده اي از شاغلان شهر در بخش خدمات فعاليت دارند و پس از آن صنعت در وضع موجود بيشترين نقش را در نظام اقتصادي اين شهر دارد.

oترابری

o

فاصله گرگان تا برخی از مناطق شهری ایران:

مراکز فرهنگی و هنری

تئاتر

گرگان از قدیم در حوزهٔ نمایش زبانزد بوده و نمایش‌ها تا پیش از ساخته شدن تئاتر شهر گرگان در تالار فخرالدین اسعد گرگانی اجرا می‌شد. تالار تئاتر شهر گرگان در ۵ شهریور ۱۳۹۲ با ظرفیت ۱۴۶ نفر در کنار تالار فخرالدین اسعد گرگانی افتتاح شد.

سینماها

شهر گرگان پیش از انقلاب ۱۳۵۷ چهار سالن سینما داشت. اما پس از انقلاب چندین سال تنها دو سالن سینما وجود داشت و در حال حاضر ۶ سالن سینما دارد.

سینما عصر جدید

سینما عصر جدید در سال ۱۳۳۹ در خیابان مولن‌روژ (۵ آذر کنونی) ساخته شد. این سینما دو سالن با ظرفیت‌های ۳۹۵ و ۹۵ نفر دارد. نام پیشین این سینما مولن‌روژ بود. پس از مصادرهٔ اموال مالک سینما نام آن ابتدا به رسالت و سپس به عصر جدید تغییر داده شد. حوزه هنری مالک این سینما و محمدرضا کاشفی مدیر آن است.

سینما بهمن

سینما بهمن در سال ۱۳۴۰ در میدان شهرداری ساخته شد. این سینما دارای دو سالن با ظرفیت‌های ۳۴۸ و ۱۴۴ نفر است. سینما بهمن متعلق به حوزه هنری است و مدیریت آن را مرتضی یوسفی بر عهده دارد.

سینما کاپری

سینما کاپری در سال ۱۳۴۶ در خیابان شالیکوبی (ولیعصر کنونی) افتتاح شد. این سینما در جریان انقلاب ۱۳۵۷ به آتش کشیده شد و به‌مدت ۳۰ سال مخروبه بود. در سال ۱۳۸۷ در مکان سینما کاپری مجتمع فرهنگی ساخته شد که در طبقهٔ چهارم آن پردیس سینمایی کاپری با دو سالن و مجموعاً ظرفیت ۴۲۱ نفر قرار دارد. مالک این سینما محمدرضا نجفی و صفایی مدیر آن است.

ازاد راه

فعلا شهر گرگان آزادراه ندارد درحالی که دو پروژه بزرگ آزادراه مشهد-بجنورد-گرگان و آزادراه گرگان-ساری-رشت اکنون در دست احداث هستند ولی فاز کلاله-گرگان و گرگان-بهشهر در انتظار تصویب توسط هیئت دولت هستند.

فرودگاه

کیش، بندرعباس، رشت، تبریز، شیراز، چابهار، قشم و عسلویه هستند.به‌صورت هفتگی پروازهای عتبات عالیات نیز دایر است.شرکت‌های هواپیمایی ایران ایر، آسمان، قشم ایر، کیش ایر، زاگرس و پویا ایر پروازهای این فرودگاه را برعهده دارند.به تازگی نیز پرواز گرگان-اکتائو جهت برقراری ارتباط ایران با قزاقستان برقرار شد.

راه اهن

ایستگاه راه‌آهن گرگان در ۹ آبان ۱۳۳۹ در مسیر خط راه‌آهن بندرترکمن - گرگان افتتاح شد.عملیات اجرایی راه‌آهن گرگان - اینچه‌برون - ترکمنستان در سال ۱۳۹۲ پایان یافت و در سال ۱۳۹۳ به شکل رسمی افتتاح شد.این مسیر بخشی از پروژه ریلی راه‌آهن گرگان -اینچه برون -اترک -برکت در سه کشور قزاقستان، ترکمنستان و ایران است. طول این خط آهن حدود ۹۰۸ کیلومتر است که ۱۲۰ کیلومتر آن در قزاقستان، ۷۰۰ کیلومتر در ترکمنستان و ۸۸ کیلومتر در ایران قرار دارد. این راه‌آهن بر اثر سیل فروردین ۱۳۹۸ دچار خرابی شده بود که بازسازی شد.قرار است راه‌آهن گرگان - مشهد در ۵ قطعه کارگاهی در مسیرهای گرگان، گنبد کاووس، کلاله، بجنورد، شیروان و مشهد به طول ۵۵۰ کیلومتر ساخته شود

تاکسی

طرح پرداخت الکترونیکی کرایه تاکسی در سال ۱۳۹۸ در گرگان اجرا شد. گرگان پس از تهران دومین شهر اجراکنندهٔ این طرح در کشور است.طبق آخرین آمار در فروردین ۱۴۰۰، ۲ هزار و ۹۲۲ دستگاه تاکسی در سطح شهر گرگان در حال فعالیت هستند.

مترو

از سال ۱۳۹۳، بحث ایجاد مترو در گرگان مطرح بود. مترو گرگان شامل دو خط است که شبیه آن در تبریز در حال اجرا است. حتی نمایندگان شرکت چینی "سیتیک" برای بررسی احداث قطار شهری در گرگان حاضر شدند. ولی هنوز خبر جدیدی در مورد مترو یافت نشد.

ترمینال

ترمینال گرگان در میدان انقلاب، در حاشیهٔ شمال غربی شهر قرار دارد و بزرگترین ترمینال مسافرتی شمال ایران است.