تعریف حرفه پرستاری

پرستاری هنر و علمی است که مشتمل بر فعالیت ها، مفاهیم و مهارت های مرتبط با علوم پایه اجتماعی، علوم فیزیکی، اخلاقی، موضوعات معاصر و سایر زمینه ها می باشد. پرستاری حرفه منحصر به فردی است زیرا پاسخ افراد و خانواده ها به ارتقاء سلامت، حفظ سلامت و مشکلات بهداشتی را مشخص می کند.

پرستار حرفه ای تحصیل کرده، خدمات مخصوص را طبق استاندارد های عملی با  پیروی از قوانین اخلاقی ارائه می دهد.

تعریف حرفه پرستاری

تعریف انجمن پرستاران آمریکا از حرفه پرستاری :

پرستاری یک امر حیاتی برای افراد دریافت کننده خدمات می باشد؛ نیازهایی را که به وسیله شخص، خانواده، یا سایر افراد در جامعه قابل رفع نیستند را میسر می سازد.

سه جزء اصلی پرستاری حرفه ای مراقبت، درمان و هماهنگی هستند.

تعریف حرفه پرستاری

تعریف انجمن پرستاران کانادا از حرفه پرستاری :

پرستاری ارتباط پویا، مراقبتی و کمک کننده می باشد که به مددجو در دستیابی و حفظ سلامتی مطلوب کمک می کند. پرستار به این اهداف با استفاده از دانش و مهارت پرستاری و زمینه های مرتبط با فرآیند پرستاری دست می یابد.

تاریخچه پرستاری

آگاهی از تاریخ پرستاری دانش پرستاران را می افزاید و سطح درک اجتماعی و عقلانی را ارتقاء می بخشد. هرچند اهداف کلی پرستاری در طی قرون نسبتاً تغییر نیافته اند، ولی پیشرفت علوم بر اعمال پرستاری و نیاز به تغییر در جامعه تأثیر کرده است.

در قرن شانزدهم پیش از میلاد، مصر جامعه ای بود که به سلامتی و طب پیشگیری ارزش می نهاد.

فلاسفه یونانی (1500 – 1000 سال قبل از میلاد) اعتقاد داشتند که بیماری و سلامتی به وسیله خدایان و الهه های اساطیری یونان کنترل می شوند.

تاریخچه پرستاری

چینی های باستان (551 – 479 سال قبل از میلاد)، از ماساژ، آب درمانی و ورزش به عنوان روش های پیشگیری استفاده می نمودند.

در قرون وسطی (1100 تا 1200 سال بعد از میلاد) مؤسسات خیریه مراقبت از سالمندان، بیماران و فقرا را شروع کردند. پرستاران مراقبت های حفاظتی را با راهنمایی پزشکان یا کشیشان انجام می دادند.

تاریخچه پرستاری

فلورانس نایتینگل، بانی پرستاری نوین، اولین فلسفه پرستاری بر اساس حفظ و ارتقاء را در یادداشت های پرستاری تحت عنوان «چه هست و چه نیست» پایه گذاری کرد. وی به پرستاری به عنوان جستجوی حقیقت جهت یافتن پاسخ برای مشکلات مراقبت بهداشتی یا کشف و استفاده از قوانین الهی شفا در اعمال پرستاری می نگریست.

کلارا بارتون بانی صلیب سرخ آمریکا از سربازان در صحنه جنگ مراقبت می نمود، زخم های آنها را تمیز می کرد و احتیاجات اولیه آنها را فراهم می ساخت

وظایف پرستاری

پرستاری معاصر نیاز دارد پرستار در زمینه های مختلف دانش و مهارت کسب کند. امروزه پرستار در نقش های زیر انجام وظیفه می کند.

Øمراقبت

Øتصمیم گیرنده بالینی و اخلاقی

Øحامی و وکیل مدافع مددجو

Øمدیر امور

Øتوانبخش

Øتسکین دهنده

Øرابط و معلم

نقش های چندگانه پرستاری

Øدرمانی

Øمربی پرستاری

Øمدیر پرستاری

Øپرستار پژوهشگر

مفهوم سلامت و بیماری

سازمان بهداشت جهانی سلامت را به عنوان “حالت کاملی از تندرستی فیزیکی، روانی و اجتماعی تعریف می کند که فقط شامل فقدان بیماری یا تزلزل نیست”.

سلامت و بیماری باید فردی تعریف شوند.

پرستار در برخورد با مسئله سلامت و بیماری باید غیر از در نظر گرفتن تمامیت شخص، محیطی را که در آن زندگی می کند را هم در نظر بگیرد تا به مراقبت های پرستاری فردیت دهد و موجب پیشرفت مفهوم سلامتی در آینده برای مددجو شود.

مفهوم سلامت و بیماری

بیماری :

بیماری حالتی است که، عملکرد جسمی، عاطفی، ذهنی، اجتماعی، رشدی یا روحی شخص، در مقایسه با تجربه شخصی او از بین رفته یا صدمه دیده است.

مفهوم سلامت و بیماری

بیماری مزمن و حاد :

بیماری های حاد و مزمن دو دسته بندی کلی هستند. یک بیماری حاد معمولاً کوتاه مدت و شدید است و علائم آن سریع ظاهر می شود و اغلب طی مدت نسبتاً کوتاهی از بین می رود. یک بیماری حاد ممکن است بر عملکرد بدن تاثیر داشته باشد. یک بیماری مزمن، معمولاً بیشتر از 6 ماه طول می کشد و بر عملکرد فرد تاثیر می گذارد.

تعریف نیاز_ نیازهای اساسی بشر

هرم مازلو در درک ارتباط نیازهای اساسی انسان و برقراری الویت های مراقبتی مفید است.

مازلو سلسله مراتبی را جهت نشان دادن مهمتر بودن بعضی از نیازها به نیازهای دیگر در نظر گرفته است. اگرچه همه ی افراد در تمام زمان ها همه نیازها را دارند، ولی لازم است که دستیابی به برخی از نیازهای (سطوح پائین تر) قبل از سطوح بالاتر انجام پذیرد.

تعریف نیاز_ نیازهای اساسی بشر

پنج سطح از نیازها، که با نیازهای فیزیولوژیک که اساسی ترین نیازها است شروع می شود و به ترتیب زیر است:

Øسطح 1- نیازهای فیزیولوژیکی

Øسطح 2- نیاز به ایمنی و امنیت

Øسطح 3- نیاز به محبت و متعلق بودن

Øسطح 4- نیاز به اعتماد به نفس

Øسطح 5- نیاز به تعالی نفس

تعریف نیاز_ نیازهای اساسی بشر

سلسله مراتب مازلو یک چهارچوبی را برای بررسی و شناخت پرستاری و درک نیازهای بیمار در تمام سطوح فراهم کرده است به طوری که اقدامات جهت دستیابی به نیازها یک بخشی از طرح مراقبتی می شود.

1- نیازهای فیزیولوژیکی:

نیازهای فیزیولوژیک، مهمترین نیاز در سلسله مراتب نیازها، ضروری ترین نیاز در زندگی است و بنابراین بالاترین الویت را دارند. نیازهای فیزیولوژیک عبارتند از: اکسیژن، آب، غذا، درجه حرارت، دفع، فعالیت جسمی ، و استراحت که این نیازها باید برای حفظ زندگی برآورده گردند.

اکسیژن ضروری ترین نیاز از کل نیازها است زیرا همه سلول های بدن نیاز به اکسیژن جهت زنده ماندن دارند.

پرستاران نیازهای اکسیژن بیماران را توسط رنگ پوست، علائم حیاتی، هیجان، واکنش های فعالیت و واکنش های ذهنی ارزیابی می کنند.

یک تعادل بین دریافت و دفع مایعات برای زندگی ضروری است. تغییرات در تعادل آب بدن سبب ایجاد رویداد هایی مثل دهیدراتاسیون (کم آبی) یا ادم (تجمع مایع در بافت های بدن) می شود.

غذا یک نیاز فیزیولوژیکی است، که تعادل آن توسط فرآیندهای هضم و متابولیسم حفظ می گردد.

فعالیت جسمی و استراحت نیز از نیازهای فیزیولوژیکی هستند. استراحت و خواب فرصتی برای تجدید قوای بدن و دور کردن تنش است.

2- نیازهای ایمنی و امنیت:

منظور از ایمنی و امنیت حمایت و پیشگیری از شخص در برابر صدمات احتمالی و موجود است.

پرستاران فعالیت های زیادی جهت برآورده کردن نیازهای ایمنی افراد انجام می دهند، نظیر:

Øشستن دست ها و استفاده از روش های استریل جهت پیشگیری از عفونت

Øاستفاده از تجهیزات الکتریکی بطور مناسب

Øدادن داروها بطور آگاهانه

Øاستفاده از مهارت ها و اصول صحیح جهت حرکت دادن بیمار در تخت

Øآموزش به والدین در مورد مواد شیمیایی که در منزل نگهداری می کنند و خطرزا بودن آنها برای بچه ها

ایمنی و امنیت روحی با مسائل دیگر مثل رهایی از ترس، اضطراب و هراس در ارتباط است.

4- نیازهای اعتماد به نفس:

نیاز یک فرد با احساس خوب بودن نسبت به خودش، احساس غرور و احساس کمال و باور داشتن اینکه دیگران نیز او را قبول دارند، می باشد.

پرستاران می توانند به دستیابی بیمار به نیاز اعتماد به نفس توسط پذیرش ارزش ها و باورها، تشویق بیمار به اهداف قابل توجه و تسهیلات حمایتی از خانواده یا افراد باکفایت دیگر کمک کنند.

5- نیاز به تعالی نفس:

بالاترین سطح سلسله مراتب نیاز، نیاز به تعالی نفس است که آن شامل نیاز افراد به قوای فعال بواسطه پیشرفت قابلیت های اوست.

جهت دستیابی به نیاز به تعالی نفس بیمار، پرستار باید روی قدرت های فرد و مسئولیت ها بیشتر از مشکلات توجه کند.

کاربرد تئوری مازلو

پرستاران می توانند سلسله مراتب نیازهای اساسی مازلو را در بررسی و شناخت، برنامه ریزی و و اقدامات و ارزشیابی مراقبتی بیمار بکار بندند. این سلسله مراتب را می توان برای همه بیماران در هر سنی، هم در حالت سلامتی و هم بیماری بکار برد.

آموزش به مددجو

آموزش به مددجو به صورت یکی از مهمترین نقش های پرستاران شاغل در مراقبت های بهداشتی درآمده است.

یک برنامه آموزشی جامع که خوب طراحی شده و مناسب با نیازهای یادگیری مددجو است، می تواند هزینه های مراقبت بهداشتی را کاهش داده، کیفیت مراقبت را بهبود بخشیده و به مددجو کمک کند تا از وابستگی وی کاسته شود و به سلامتی مطلوب برسد.

اهداف آموزش به مددجو

آموزش جامع مددجو شامل سه هدف مهم است.

1- حفظ و ارتقاء سلامتی و پیشگیری از بیماری :

مردم نسبت به موضوع سلامتی آگاه تر شده اند. شرکت در باشگاه های تناسب اندام، رعایت رژیم غذایی و ورزش منظم و برنامه های غربالگری نمونه هایی از شیوه هایی هستند که افراد برای حفظ سلامتی خود به کار می گیرند.

اهداف آموزش به مددجو

۲- بازگشت به سلامتی :

مددجویان آسیب دیده و بیمار به اطلاعات و مهارت هایی نیاز دارند تا به آنها جهت دستیابی به سطوح مطلوب سلامتی کمک کنند. پرستار می آموزد که تمایل مددجو برای یادگیری را ارزیابی نموده و در او ایجاد انگیزه کند.

اهداف آموزش به مددجو

۳- سازگاری با اختلال در عملکرد :

تمام مددجویان به طور کامل از آسیب یا بیماری بهبود پیدا نمی کنند. بسیاری از آنها باید یاد بگیرند که چگونه با تغییرات دائمی سلامتی مقابله کنند.

برای مثال، مددجویی که قدرت تکلم خود را بعد از جراحی حنجره از دست داده است، شیوه های جدید برقراری ارتباط را می آموزد و مددجوی مبتلا به بیماری شدید قلبی می آموزد از آن نوع فعالیت های جسمی صدمه زننده به قلب اجتناب کند‌.

آموزش و یادگیری

تفکیک آموزش از یادگیری غیرممکن است. آموزش یک فرآیند ارتباطی است که موجب ارتقاء یادگیری می شود و شامل مجموعه ای مختصر و دقیق از اعمالی است که به فرد کمک می کند تا معلومات جدیدی به دست آورد و مهارت های جدیدی را کسب کند.

آموزش و یادگیری

یادگیری، کسب دانش یا مهارتی جدید است که از طریق تقویت عمل و تجربه حاصل می شود. مددجوی مبتلا به بیماری قند روش کشیدن انسولین به داخل سرنگ را اجرا می کند.

آموزش زمانی بیشترین تاثیر را دارد که در پاسخ به نیازهای فراگیر باشد.

نقش پرستار در آموزش و یادگیری

نچه را که مددجو نیاز دارد، بشناسد و زمانی را که برای آموزش این امر مناسب است، تعیین نماید.

آموزش به عنوان ارتباط

فرآیند آموزش با فرآیند ارتباط برابری می کند. آموزش مؤثر تا حدی به چگونگی ارتباط بین فردی مؤثر بستگی دارد.

آموزش به عنوان ارتباط

ممکن است پرستار جهت ارائه محتوای آموزشی خود شیوه های گوناگونی استفاده کند.

گیرنده در فرآیند آموزش – یادگیری فراگیر است.

زبان، نگرش ها، اضطراب و ارزش ها بر قدرت درک پیام تاثیر دارند. توانایی یادگیری به سلامت جسمی و عاطفی، کیفیت آموزش، مرحله رشد و تکامل و معلومات قبلی بستگی دارد.

ارتباط

ارتباط، عبارت است از فرآیند انتقال پیام ها و تفسیر معانی آن. این امر پایه تمام تعاملات انسانی و همچنین تمام امور پرستاری است.

اشکال ارتباط

پیام ها به شکل کلامی و غیرکلامی، واقعی یا سمبولیک انتقال می یابند. مردم خود را از طریق زبان، حرکات، اشارات، تغییرات صدا، تغییرات حالت چهره و استفاده از فضا ابزار می کنند. بسیاری از اشکال ارتباط با یکدیگر ترکیب می شوند. تا معنایی به فرستنده بدهند.

اشکال ارتباط

ارتباط کلامی :

ارتباط غیرکلامی :

فرا ارتباط

فرا ارتباط پیامی در عمق پیامی دیگر است. آن علاوه بر بیان عقیده و احساس و قصد فرستنده نسبت به گیرنده شامل عقیده و احساس فرستنده نسبت به خودش نیز هست. فرا ارتباط می تواند یک عبارت صریح، غیرصریح یا نمایشی از احساسات باشد. 

ارتباط سمبولیک

ارتباط سمبولیک شامل استفاده از تصویر، منظره یا عملی برای نمایان کردن هرچیز و برای کمک به آشکار شدن مفهوم است که به وسیله روابط سمبولیک، همانند: 

مراحل برقراری ارتباط

مرحله قبل از مصاحبه :

مرحله آشنایی :

مراحل برقراری ارتباط

بیان اینکه مصاحبه چه زمانی به اتمام می رسد :

کمک می کند تا هدف از ملاقات را بداند و با استفاده از روش های درمانی ماهرانه بتواند موفقیت این ملاقات را تعیین کند.

خودش بتواند با مشکلات مقابله کند.

مرحله پایانی :

در پایان ارتباط، پرستار: به مددجو گقته می شود که زمان خاتمه ملاقات رسیده است.

خواب

خواب فرآیند فیزیولوژیکی است که با دوره های طولانی بیداری تغییر می کند. چرخه خواب و بیداری عملکردهای بدن و پاسخ های رفتاری را تنظیم می کند.

سیرکادین ریتم

افراد ریتم های چرخداری را به عنوان قسمتی از زندگی روزمره تجربه می کنند. معروفترین ریتم، ریتم 24 ساعته (شب – روز معروف به ریتم سیرکادین) می باشد. ریتم سیرکادین بر الگوی عملکردهای بیولوژیک و رفتاری شامل تغییرات درجه حرارت بدن، ضربان قلب، فشار خون، ترشح هورمون، فعالیت حسی و خلقی تأثیر دارد.

مراحل خواب

اختلالات خواب

کات یا احساس غیرعادی هنگام خواب یا بیدار شدن در شب، خواب آلودگی مفرط در طول روز.

اختلالات خواب به چهار گروه تقسیم می شوند.

دیس سومنیاها اختلالات عمده ای هستند که منشا آنها در سیستم های مختلف بدن می باشند.

اختلالات خواب

q آپنه خواب

آپنه خواب اختلالاتی است که در آن شخص نمی تواند موقع خواب خوب تنفس کند.

q نارکولپسی

q پاراسومنیا

درد

درد مکانیسم فیزیولوژی محافظتی است که از محرک های مضر ناشی می شود.

درد نشانه صدمه بافتی است که هنگام ارزیابی درد بایستی مورد توجه پرستار باشد.

فیزیولوژی درد

درد ترکیبی از واکنش های جسمی، عاطفی و رفتاری است. دانستن سه جزء درد دریافت، درک و واکنش به پرستار در شناخت علایم و نشانه های همراه و علل منطقی و اقدامات درمانی کمک می کند.

فیزیولوژی درد

q دریافت

هرگونه آسیب سلولی توسط محرک های حرارتی، مکانیکی، شیمیایی یا الکتریکی منجر به آزاد شدن مواد تولیدکننده درد می شود. با قرار گرفتن در معرض محرک های دردناک، موادی مثل هیستامین، برادی کینین و پتاسیم آزاد می شوند و پیام های عصبی مربوط به درد را منتقل می کنند.

فیزیولوژی درد

q درک

درک درد مرحله ای است که فرد از درد با خبر می شود.

q واکنش

واکنش به درد پاسخ های فیزیولوژیکی و رفتاری هستند که پس از درک درد اتفاق می افتند (مثل گریه کردن، دور شدن از محرک دردناک)

درد حاد و مزمن

درد حاد به طور جدی بهبود مددجو را با صدمه به توانایی وی برای شرکت فعال در مراقبت از خود تهدید می کند. ممکن است سبب بروز مشکلاتی مثل خستگی جسمی و عاطفی، بی حرکتی، محرومیت از خواب و عوارض ریوی شود.

درد مزمن طولانی است، شدت آن متغییر بوده و معمولاً بیش از 6 ماه طول می کشد.

عوامل مؤثر بر درد

1- سن

تفاوت های تکاملی بر چگونگی واکنش کودکان و بالغین نسبت به درد مؤثر هستند.

2- جنس

به طور معمول مردان و زنان در پاسخ به درد تفاوت بارزی ندارند.

3- فرهنگ

فرهنگ بر چگونگی درک علل، واکنش و ابزار درد تأثیر می گذارد.

عوامل مؤثر بر درد

4- معنای درد

معنای درد برای مددجو بر تجربه درد تأثیر می گذارد.

5- تمرکز

میزان تمرکز مددجو روی درد بر درک درد تأثیر می گذارد. افزایش توجه با افزایش درد در ارتباط بوده، در صورتی که انحراف فکر با کاهش درد ارتباط دارد.

عوامل مؤثر بر درد

6- اضطراب

افزایش سطح اضطراب سبب افزایش درک درد می شود. بعلاوه، درد ممکن است سبب اضطراب شود. افراد سالم از نظر عاطفی در مقایسه با آنهایی که از ثبات عاطفی کمتری برخوردار هستند، درد متوسط تا شدید را بهتر تحمل می کنند.

7- خستگی

خستگی احساس درد را افزایش می دهد. خستگی درد را تشدید می کند و توانایی سازگاری را می کاهد.

عوامل مؤثر بر درد

8- تجربه فعلی

مددجویی که هیچگونه تجربه ای از درد ندارد، ممکن است توانایی وی برای سازگاری با درد مختل شود.

9- روش سازگاری

طریقه سازگاری بر توانایی مبارزه با درد تأثیر می گذارد.

10- حمایت اجتماعی و خانوادگی

مددجو اغلب هنگام سازگاری با درد به حمایت و مساعدت همسر، خانواده یا دوستان وابسته است.

مراقبت پرستاری سالمندان

1- مددجوی سالمند ممکن است به علت عوامل مربوط به سن، تشنگی را احساس نکند بدین ترتیب طبق برنامه منظم به او مایعات داده می‌شود.

2- چون گاهی مددجویان سالمند بی کنترلی ادرار دارند غالباً با نخوردن مایعات کنترل می‌کنند، لذا پرستار باید اهمیت مصرف مایعات را برای بدن او شرح دهد.

3- بعضی از سالمندان ممکن است هرگز مزه آب یخ را نکشیده باشد، بنابراین لازم است که بررسی شود که مددجو دوست دارد در چه درجه حرارتی آب نگهداری شود.

مراقبت پرستاری سالمندان

آموزش مددجو برای محدودیت حرکتی

1- بر اساس نیازهای مددجو، لزوم تغییرات قرار گرفتن بدن را در فواصل منظم، شرح دهید.

2- ورزش های حرکت مفصل در محدوده فعال و غیرفعال را نشان دهید.

3- عوامل خطرسازی که منجر به زخم های فشاری می‌شود را شرح دهید.

4- هر گونه نشانه های هشدار دهنده اولیه از بی حرکتی را شرح دهید. (مثال، اریتم تداوم بالای برجستگی استخوان) به طوری که بتوان اقدامات لازم را برای پیشگیری از بدتر شدن شرایط انجام داد.