در منظومه شعری «جنگ آدمیزاد با دیو» اثر ابوالقاسم لاهوتی، شاعر انقلابی و سیاسی ایرانی، تقابل فروتنانه انسان و نیروهای ظلم بهصورت نمادین روایت شده است. این اثر که در سال ۱۹۴۴ در مسکو منتشر شد، به شکل نمادگرایانهای نشاندهندهی نبرد انسان آزاده با ظلم، جهل و استبدادی است که «دیو» آن را نمایندگی میکند.
اگرچه در این شعر مستقیماً نام کشور یا قوم خاصی برده نشده، تاکید بر جهانی بودن مبارزه و اتحاد انسانها برای غلبه بر ستم برجسته است؛ جایی که لاهوتی، انسان را در برابر «دیو» قرار میدهد تا توانایی انسانی در رویایی با بیدادگری را به تصویر بکشد.
این اثر نه فقط از نظر ادبی، بلکه بهلحاظ سیاسی نیز اهمیت قابل توجهی دارد. لاهوتی با ترکیب قالبهای شعری سنتی و زبان ساده و روان، پیامی اجتماعی و سیاسی را به مخاطب منتقل میکند که هنوز هم قابل تامل است.
لاهوتی (متخلص به لاهوتیخان) چهرهای برجسته در شعر و سیاست معاصر ایران به شمار میآید. دوران زندگی او سرشار از فعالیتهای انقلابی و فرهنگی بود؛ از مشارکت در انقلاب مشروطه، فعالیت در کودتا و حکومت محلی، تا مهاجرت سیاسی و ادبی به شوروی. علاوه بر سرود ملی تاجیکستان و ترجمه شاهنامه فردوسی به روسی، «جنگ آدمیزاد با دیو» از آثار مهم او محسوب میشود که پیام ارزشمند پایداری و امروز همصدایش با بسیاری از دغدغههای زمان ماست.
در مجموع، این کتاب-شعر تجربهای است که سرشت مبارزه و آزادی انسانی را به شکلی پرشور و ادبی بازمینمایاند و لاهوتی را به عنوان شاعری سیاسی و انقلابی با نگاهی جهانی معرفی میکند.
لاهوتی در سال ۱۳۰۵ هجری قمری، برابر با ۱۲۶۴ خورشیدی در کرمانشاه به دنیا آمد. پدرش میرزا احمد الهامی که شاعری مذهبی و از پیروان سلسلۀ نعمتاللهی و مرید سید صالح ماهیدشتی (حیران علیشاه) بود از تویسرکان به کرمانشاه آمدهبود و در آنجا به شغل گیوهکشی مشغول بود. مادر لاهوتی نیز چنانکه خود در نامهای به شخصی به نام عیسایف نوشته از ایل قلخانی و پیروی دین یارسان بود.
وی نام مستعار ابوالقاسم لاهوتی را برای خود برگزید و نخستین اشعار وی در روزنامۀ حبلالمتین به چاپ رسید. او از نخستین کسانی است که قالبهای شعری را درنوردید و به زبانی ساده و روان شعر گفت. از وی مجموعهای شامل قطعه، غزل و مقداری تصنیف بر جای ماندهاست. او در کرمانشاه روزنامه بیستون را منتشر میکرد. وی همچنین در سال ۱۲۹۶ (۱۹۱۷ میلادی) حزب فرقه کارگر را در شهر کرمانشاه بنیانگذاری کرد.