سبز مشهد

سومین محله از محلات اصلی استرآباد، محله سبز مشهد است. این محله در شمال شهر استرآباد قرار داشته است. دروازه شمالی شهر به نام فوجرد در شمال این محله واقع شده بود که به واسطه مجاورت با این محله در برخی متون و اقوال شفاهی به سبزه مشهد هم معروف بوده است.

محله اصلي سبز مشهد با مركزيت سبز مشهد، شامل محله هاي سرچشمه، سرپير، دباغان، نقارچيان، سیستانی محله و گذرهاي چهارشنبه اي ، قاپي، سوخته چنار و... بود. وجه تسمیه این محله مدفون بودن دو تن از نوادگان امام موسی ابن جعفر (ع) در بنایی موسوم به امامزاده مرادبخش واقع در محوطه تکیه سبزمشهد، جنب خانه جعفر شریف استرآبادی که بعدها تبدیل به مسجد امام حسن عسگری (ع) شده است، می باشد.

از عناصر شاخص این محله می توان به مسجد قاجارها به تاریخ 1211 ه.ق، مسجد قاضی از دوره قاجار، حمام کفشدوزان که متاسفانه امروزه اثری از آن نیست، خانه های تاریخی دائمی، اسدی پور و وزیری از دوره های قاجار و پهلوی اشاره کرد.

محله دباغان

محله دباغان از زیر محلات محله بزرگ سبز مشهد است و در ناحیه شمالی این محله قرار دارد. این محله در گذشته به لحاظ جایگاه قرارگیری در بین محلات، از جانب شمال، شمال شرق و غرب به حصار و باروی شهر متصل بوده است و از سمت شرق و جنوب شرقی به محله سرپیر و از جانب جنوب و جنوب غربی به محله سبز مشهد مرتبط بوده است. با احداث امتداد خیابان کاخ در دوره پهلوی، که امروزه به نام شهدا شناخته می شود، محدوده اصیل محله دباغان از بین رفته است و بخش های ارزشمندی از این محله از جمله مرکز محله و تکایای آن و برخی از عناصر شاخص مرکز محله از بین رفته اند

محله میدان عباسعلی

همان گونه که اشاره شد محله میدان یکی از سه محله اصلی شهر استرآباد و یکی از سرچشمه های شکل گیری شهر بوده است. زیر محلات محله میدان محلات میرکریم، شازده قاسم، دربنو، دوشنبه ای و میدان عباسعلی است.

محله میدان عباسعلی

این محله غربی ترین محله شهر استرآباد بوده و در مجاورت دروازه غربی شهر یعنی دروازه مازندران که در برخی متون دروازه میدان هم نامیده می شده، بوده است.این محلهدر بین محلات میرکریم در شمال، شازده قاسم در جنوب و درب نو و دوشنبه ای در شرق قرار گرفته است.

مرکز محله میدان، تکیه میدان و یا همان میدانگاه عباسعلی است. محوطه تکیه میدان دارای پلانی به فرم مستطیل است. در جبهه شمالی آن، مسجد حاج آقا کوچک و تکیه وصاف­خانه (وصافی)، در جبهه غربی، قدمگاه حضرت ابوالفضل(ع)، سقاخانه و مقبره سید طاهر مجتهد استرآبادی و در جبهه جنوبی بناهای دو طبقه، طبقه پایین با کاربری تجاری و طبقه فوقانی با کاربری مذهبی(تکیه)، قرار دارد؛ جبهه شرقی با احداث خیابان شهید رجایی (مجاهدین، فرح سابق) در سال 1339 کاملا از بین رفت

نعلبندان

محله نعلبندان یکی از سه محله اصلی شهر استرآباد و یکی دیگر از سرچشمه های شکل گیری شهر بوده است. محله اصلي نعلبندان به مركزيت نعلبندان، شامل محله هاي پاسرو، ميخچه گران، شير كُش، باغشاه و گذر هاي علاقه بندان، چهل ستون و پير بود.

یکی از بازارهای اصلی و بسیار مهم شهر در این محله قرار داشته است که به دلیل رواج پیشه نعلبندی در آن به بازار نعلبندان مشهور شده است. مسجد جامع شهر نیز در جوار بازار نعلبندان قرار داشته است. علاوه بر بازار و مسجد جامع، وجود دارالحکومه و میدان توپخانه و بناهای حکومتی در محله اصلی نعلبندان بر اهمیت این محله می افزوده است.

این بازار به دلیل شرایط اقلیمی شهر گرگان بر خلاف بازارها

محله پاسرو

این محله از محلات فرعی محله نعلبندان است و در شرق این محله قرار گرفته است. محله پاسرو از شمال به محله میخچه گران و گذر چهارشنبه ای، از شرق به خیابان شهدا و محله میخچه گران (البته در گذشته محله پاسرو وسعت بیشتری داشته و از جانب شرق به حصار شهر استرآباد منتهی می شده است و محدوده فلکه شهرداری و بناهای اطراف آن در محدوده محله پاسرو قرار می گرفته است)، از غرب به بازار و محله نعلبندان و از جنوب به خیابان امام خمینی در وضع موجود و در گذشته به گذر باغشاه منتهی می شده است.

این محله به دلیل وجود درخت سرو قدیمی در میدان اصلی محله پاسرو به این نام مشهور گشته است که متاسفانه با احداث خیابان های امام خمینی و فلکه شهرداری

محله دوشنبه ای

این محله از محلات فرعی محله میدان است. از شمال به محله سبزمشهد، از شرق به محله سرچشمه، از غرب به قیصریه و بازار کهنه در قدیم و محله میرکریم و در حال حاضر به خیابان شهید رجایی و از جنوب به محله درب نو منتهی می شود.

این محله به دلیل وجود امامزادگان راضیه و مرضیه (س) در محوطه تکیه دوشنبه ای و زیارت این امامزادگان در روز دوشنبه به دوشنبه ای معروف گشته است.

مرکز محله دوشنبه ای که در واقع فضای باز میانی تکایاست دارای فرم هندسی نامنظمی است و در سه جبهه شمالی، شرقی و جنوبی دارای بناهای دو طبقه با کاربری تکیه است و در جبهه غربی آن بناهای مسکونی قرار دارد. در جبهه شرقی محوطه تکیه امامزاده راضیه مرضیه موسوم به دوشنبه واقع شده است و دارای درب چوبی قدیمی با تزئینات پرکار منبت کاری بوده است که در سال

محله میخچه گران

این محله از محلات فرعی محله نعلبندان است. از شمال به محله سرپیر، از شرق به محله گرگان جدید (قلعه کهنه) و (در گذشته، پیش از تخریب حصار شهر در اوایل دوره پهلوی اول، محله میخچه گران از جانب شرق به بخشی از حصار شهر استرآباد منتهی می شده است)، از غرب به محله نعلبندان و از جنوب به محله پاسرو (در گذشته یعنی قبل از احداث خیابان های دوره پهلوی اول در جنوب محله میخچه گران علاوه بر محله پاسرو، محله حاجیلر نیز قرار داشته است) منتهی می شود.

این محله به دلیل رواج پیشه میخچه گری در ارتباط با پیشه نعلبندی که در محله مجاور یعنی محله نعلبندان رواج داشته است به محله میخچه گران شهرت پیدا کرده است.

با احداث خیابان پهلویدژ در دوره پهلوی اول که امروزه به نام شهدا شهرت دارد، محله میخچه گران به دو قسمت تقسیم شد، بخشی از دانه های مسکونی محله با ساخت خیابان از بین