نمایشنامهی «در مه بخوان» از تازهترین آثار چاپشدهی اکبر رادی، نویسندهای است که نامش با نمایشنامهنویسی مدرن ایران گره خورده. این اثر، یکی از آخرین جلوههای نگاه اجتماعی و زبان خاص رادی به شمار میرود.
نمایشنامه در بستر دههی پنجاه شمسی روایت میشود؛ زمانی که چند معلم سپاه دانش به روستایی دورافتاده در گیلان اعزام میشوند و در خانهای اربابی که اکنون به خانهی معلم تبدیل شده، ساکن میشوند. فضای مهآلود شمال، نمادی میشود برای ابهام اخلاق، قدرت و مسئولیت. در «در مه بخوان»، شخصیتهایی چون ناصر نیاکویی (معلمی متعهد)، هوشنگ بقراطی (مدیری مستبد)، و معلمان بیتفاوتی چون احمد قبلهگاهی یا اشکبوس، درگیر بازیهای پنهان و آشکار قدرت، میل، ترس و بیتفاوتی میشوند.
رادی، همچون همیشه، از موقعیت اجتماعی سادهای نقطهای میسازد برای بررسی تنشهای عمیق اخلاقی و فرهنگی. رابطهی ناصر و انسیه، معصومانه و روشن است، اما در پس آن، نبردی پیچیده میان آرمانگرایی و فساد جاریست. «در مه بخوان» یکی از پیچیدهترین آثار رادی در زمینهٔ تضادهای درونی شخصیتها و تقابل ارزشهاست.
نمایشنامه از روایتی خطی فراتر میرود و با بهرهگیری از زبانی شاعرانه و دیالوگهایی ظریف، فضایی وهمآلود و در عین حال ملموس خلق میکند. در این اثر، مه نهتنها یک وضعیت جغرافیایی، بلکه استعارهای از شرایط اخلاقی جامعه است؛ فضایی که در آن خطوط میان خوب و بد، درست و نادرست، بهسادگی قابل تشخیص نیستند. «در مه بخوان» گواهیست بر پختگی زبان و نگاه اکبر رادی در واپسین سالهای فعالیتش. او با نگهداشتن ریشه در واقعیت، و چشمداشتن به امر کلی، نمایشی خلق میکند که هم دربارهی روستا و آموزش است، هم دربارهی انسان و وجدان. این اثر جایگاه تثبیتشدهی رادی در میان نویسندگان معاصر را بار دیگر یادآور میشود.
«در مه بخوان» نمایشیست از مواجههی انسان با مه، با مرزهای اخلاق، با وسوسههای قدرت و فراموشی تعهد. اثری که از دل تاریخ معاصر، پرسشی فلسفی و انسانی را پیش میکشد: در مه، چه باید دید؟ و چگونه باید خواند؟