اگرچه موضوع این کتاب، دین های ایران باستان است، اما هسته مرکزی و اصلی آن را همان «زردشت» و دین او می سازد. نویسنده که از ایران شناسان برجسته قرن بیستم در سوئد است، در این پژوهش، به خاستگاه دین زردشتی از دیدگاه پدیده شناسی می پردازد.

او در پیشگفتار خود بر متن سوئدی کتاب می نویسد: نمایی که من از زردشت و دین زردشتی رسم کرده ام، با آنچه که تاکنون شده فرق های بنیادین دارد. این نما به تنهایی از راه یک بررسی ژرف در زبان و موضوع متن های اوستایی به دست آمده است. نظر پژوهندگان دیگر را من در مرحله دوم بررسی کرده ام،…

بازگویی و برگرداندن مفهوم هایی که در چنین جهان دینی بیگانه ای وجود دارد همیشه رنج بسیار به بار می آورد. من سرانجام این راه را برگزیدم که اصطلاحات ایرانی را تعریف و تشریح کنم بدان سان که مفهوم آن محدود و معین شود…ایرانیان مردمانی از نژاد آریا بودند.

در ادوار باستانی ایران، در هر دوره ‌ای ایرانیان دین و آیینی‌ خاصی داشتند، از جمله دین ها و آیین هایی که ایرانیان از همان ابتدا در بین خود حفظ کردند آیین «مهر پرستی» یا «خورشید پرستی» بود که به آن «میترائیسم» هم گفته می‌ شود. آریایی ها قبل از آمدن به خلافت ایران‌ نیز این دین را داشتند. برای همین این آیین بین ایرانیان و هندیان و آریایی هایی که در اروپا ساکن شدند آیین مشترک بود و این اشتراک را می ‌توان در آثار دینی این اقوام ساکن در نقاط مختلف مشاهده کرد.

آیین «میترائیسم» در ایران تا زمان ظهور «زرتشت» و دین زرتشتی، آیین همگانی بود و بعد از اینکه این آیین در غرب ایران رواج یافت و اروپائیان که در این ناحیه با ایران تماس داشتند، با این آیین آشنا شدند و از طریق سربازان و مردمان این نواحی، آیین میترائیسم به شرق اروپا راه‌ یافت و تا زمان ظهور مسیحیت دین غالب اروپائیان بود، اما پس از گسترش مسیحیت در اروپا، میترائیسم از اروپا رخت بربست، اما بر خلاف ایران، میترائیسم تأثیر بسزایی در دین مسیح و آداب و رسوم آن از خود به جای گذاشت تا آن جایی که بسیاری از مراسم مسیحیان ریشه در آیین میترائیسم داشته و باقی مانده آن است. میترائیسم در ایران و سایر ادیان جهانی تأثیر گذار بوده که از جمله آثار آن می‌ توان به نشانه‌ های فراوان این آیین در آثار باستانی به جا مانده از دوران های مختلف اشاره کرد.

فهرست 

سرچشمه ها و دشواری ها
زردشت در تاریخ
دین اجتماعی ایران باستان
دین اجتماعی ایران باستان
کارکرد زردشت
اوضاع دینی در غرب
زمان ساسانیان