بسم الله الرحمن الرحیم
راهنمای مفهومی و آزمونهای چهارگزینه ای و تحلیلی
کتاب«از ایرانمان دفاع میکنیم»دبیرستان دوره اول و دوم
در دو فرمت pdf و docx
در 25 صفحه
این کتاب فراتر از یک جزوۀ آموزشی، مروری تحلیلی بر مبانی دفاعی جمهوری اسلامی ایران در تقابل با تهدیدات نوین است. در این نوشتار، وقایع سرنوشتساز جنگ ۱۲ روزه (آغاز شده در بامداد جمعه ۲۳ خرداد ۱۴۰۴) به عنوان بستری برای کالبد شکافی ماهیت دشمن و سواد رسانهای تحلیل شده است تا قدرت تبیین و تفکر انتقادی دانشآموزان در تراز یک تحلیلگر راهبردی ارتقا یابد.
1.درس اول: منطقۀ ما
(اهمیت راهبردی غرب آسیا)
خلاصه درس اول
منطقۀ غرب آسیا نه صرفاً یک مختصات جغرافیایی، بلکه نقطه ثقل ژئوپلیتیک قرن بیست و یکم و قلب تپنده انرژی و تجارت بینالمللی است. ایران در این پهنه، حکم شاهکلید نظم و ثبات را دارد. اهمیت این جغرافیا به گونهای است که ثبات آن، یک کالای عمومی جهانی محسوب میشود؛ زیرا هرگونه لرزش در این کانون، شریانهای حیاتی اقتصاد جهانی را در تنگههای راهبردی متوقف کرده و نظم بینالملل را با چالشی بنیادین مواجه میسازد.
ایران در مرکز خشکیهای بههمپیوسته جهان و در میان پنج دریای راهبردی (خزر، سیاه، مدیترانه، سرخ، عمان و خلیج فارس) واقع شده است. این جغرافیا میزبان تمدنهای کهن و ادیان توحیدی است که بر اساس سبک زندگی مشترک، یک خانوادۀ بزرگ تاریخی را تشکیل دادهاند. دشمنان در طول تاریخ (روسیه تزاری در قراردادهای گلستان، ترکمانچای و آخال؛ و انگلیس در قرارداد گلداسمیت و تجزیه افغانستان) همواره به دنبال تکهتکه کردن این قدرت واحد بودهاند. طرح خاورمیانه جدید در سال ۱۳۸۵، استمرار همین دکترین استعمار کهن برای تضعیف دولتهای مستقل و مقتدر منطقه است.
شاخص مقایسه
دوران جاده ابریشم (تاریخی)
دوران ترانزیت مدرن (راهبردی)
مسیر اصلی
اتصال چین به اروپا از قلب ایران
تنگههای هرمز، بابالمندب و مالاکا
کالای استراتژیک
ابریشم چین، ادویه هند، طلای آفریقا
نفت و گاز (حداقل ۲۵٪ ذخایر جهان)
وزن تجارتی
عبور بیش از ۸۰٪ تجارت جهانی
عبور روزانه ۲۰.۹ میلیون بشکه نفت از هرمز
نقش ایران
مرکز علم و ثروت جهانی
سد نفوذ استعمار و نگهبان امنیت انرژی
آزمون چهارگزینهای درس اول با پاسخ تشریحی
۱. چرا بر اساس منطق ژئوپلیتیک، ثبات ایران یک ضرورت برای اقتصاد جهانی تلقی میشود؟
الف) به دلیل وجود تمدنهای کهن و آثار باستانی در این منطقه.
ب) به دلیل وابستگی نبض تجارت جهانی به امنیت آبراههای پیرامونی ایران.
ج) به دلیل جمعیت جوان و مصرفکننده در کشورهای غرب آسیا.
د) به دلیل عبور مسیرهای هوایی از فضای امن ایران.
۲. کدام عبارت، دکترین استعماری در قراردادهای گلستان و آخال را به درستی تبیین میکند؟
الف) تضعیف دولت مرکزی ایران از طریق تجزیه سرزمینی برای تسهیل غارت منابع.
ب) ایجاد موازنه قدرت بین ایران و همسایگان شمالی.
ج) کمک به استقلال ملتهای منطقه بر اساس حق تعیین سرنوشت.
د) توسعه مسیرهای تجاری جدید برای اتصال ایران به روسیه.
۳. هدف غایی طرح خاورمیانه جدید (۱۳۸۵) در تقابل با دولتهای مستقل منطقه چیست؟
الف) گسترش دموکراسی پارلمانی در کشورهای حوزه خلیج فارس.
ب) کاهش هزینههای استخراج نفت برای شرکتهای بینالمللی.
ج) خرد کردن کشورهای بزرگ به واحدهای کوچک و درگیر جهت مدیریت آسانتر آنها توسط قدرتها.
د) ایجاد یک اتحادیه اقتصادی مشترک مشابه اتحادیه اروپا.
۴. اگر خطی از شمال روسیه به جنوب آفریقا و خطی از ژاپن به پرتغال ترسیم شود، نقطه تلاقی آنها در حوالی ایران است. این واقعیت هندسی نشاندهنده کدام پتانسیل راهبردی است؟
الف) ایران صرفاً یک مسیر ترانزیتی برای کالاهای ارزانقیمت است.
ب) ایران چهارراه جهانی و مرکز ثقل مراودات علمی و اقتصادی بینقارهای است.
ج) ایران دورترین نقطه به اقیانوسهای آزاد جهان است.
د) ایران تنها کشور دارای مرز آبی با پنج دریای مهم منطقه است.
۵. مفهوم خانواده بزرگ تاریخی در متن درس، با کدام رویکرد سیاسی دشمن در تضاد است؟
الف) پیمانهای نظامی منطقهای.
ب) ایجاد درگیریهای مذهبی و قومی برای فروپاشی همبستگی منطقهای.
ج) تبادلات فرهنگی و علمی بین کشورهای همسایه.
د) پذیرش تنوع زبانی در ساختار سیاسی کشورها.
۶. با توجه به آمار عبور ۲۰.۹ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز در برابر ۲۳.۷ میلیون بشکه از مالاکا، تسلط ایران بر جغرافیای خود چه معنایی برای قدرتهای سلطهگر دارد؟
الف) نفوذ ایران تنها محدود به خلیج فارس است.
ب) تجارت جهانی نفت به زودی از مسیرهای زمینی جایگزین خواهد شد.
ج) مالاکا اهمیت بیشتری نسبت به هرمز در امنیت ملی ایران دارد.
د) ایران توانایی به چالش کشیدن کل زنجیره تأمین انرژی جهانی را داراست.
۷. چرا کشورهای سلطهگر از وجود یک ایران قوی و مستقل در غرب آسیا واهمه دارند؟
الف) چون یک ایران مقتدر، مدل توسعه بومی و مستقل از اراده قدرتهای بزرگ را ارائه میدهد.
ب) چون ایران مانع از کاهش قیمت جهانی نفت میشود.
ج) چون ایران به دنبال تصرف فیزیکی تنگه مالاکا در شرق آسیاست.
د) چون ایران تنها صادرکننده انرژی به قاره اروپاست.
پاسخنامه تشریحی درس اول
۱. گزینه ب: طبق متن، هر قدرتی که بر آبها و خاکهای این منطقه مسلط باشد، نبض تجارت جهانی را در دست دارد؛ لذا امنیت ایران مستقیماً با هزینه تولید و تجارت کالا در جهان گره خورده است.
۲. گزینه الف: دکترین استعمار بر این اصل استوار است که مدیریت کشورهای کوچک و ضعیف، بسیار آسانتر از مواجهه با یک قدرت واحد و مقتدر است.
۳. گزینه ج: طرح خاورمیانه جدید صراحتاً به دنبال ایجاد دولتهای دستنشانده و درگیر با یکدیگر برای تأمین منافع میانمدت آمریکا بود.
۴. گزینه ب: این تلاقی هندسی، جایگاه ممتاز ایران در جغرافیا را ثابت میکند که به طور طبیعی آن را به کانون علم و قدرت مبدل میسازد.
۵. گزینه ب: خانواده بزرگ تاریخی بر اشتراکات عمیق تأکید دارد، در حالی که راهبرد دشمن بر ایجاد گسست و تفرقه بینداز و حکومت کن استوار است.
۶. گزینه د: آمار بشکههای نفت نشان میدهد که کوچکترین ناامنی در این گلوگاهها، کل اقتصاد بینالملل را فلج خواهد کرد. ۷. گزینه الف: استقلال سیاسی ایران، دکترین غارت منابع منطقه توسط بیگانگان را با بنبست مواجه میکند.
اتصال به بخش بعد: این ثروت عظیم و جایگاه بیبدیل، سبب شده تا استعمارگران یک غریبۀ متجاوز را در قلب این خانه بکارند تا نقش بازوی سرکوبگر آنها را ایفا کند.