داستان «تاریک‌خانه» یکی از آثار برجسته و تأمل‌برانگیز صادق هدایت است که در مجموعه داستان‌های او، جایگاهی ویژه و منحصر به فرد دارد. این داستان، گرچه در مقایسه با آثار مشهورتر هدایت مانند «بوف کور» کوتاه‌تر است، اما دربردارنده جوهره اصلی جهان‌بینی و دغدغه‌های اگزیستانسیالیستی نویسنده است. «تاریک‌خانه» را می‌توان حلقه‌ای مهم در زنجیره فکری هدایت دانست که پیوند تنگاتنگی با سایر آثار او، به‌ویژه داستان‌های کوتاهی چون «سه قطره خون» و رمان بلند «بوف کور» برقرار می‌کند.

فضای فکری داستان، که مملو از بدبینی، پوچی، انزوا و تلاش برای گریز از واقعیت تلخ جهان بیرون است، به طور کامل با اندیشه‌های اگزیستانسیالیستی و نیهیلیستی هدایت همخوانی دارد. شخصیت اصلی داستان، میزبان، تجسمی از انسان مدرنی است که در مواجهه با پوچی هستی، به انزوای مطلق و گریز از واقعیت رو می‌آورد. این گریز، نه از طریق شورش و مبارزه، بلکه از طریق عقب‌نشینی، پناه بردن به درون و جستجوی بازگشتی به حالت اولیه و نیستی صورت می‌گیرد.

در مقایسه با «بوف کور»، «تاریک‌خانه» نیز به مضامین مشابهی چون گسست از جامعه، احساس بیگانگی، و وسواس بازگشت به آغاز می‌پردازد. اما در «تاریک‌خانه»، این مضامین در قالبی فشرده‌تر و با تمرکز بیشتری بر روی یک ایده محوری - یعنی بازگشت به رحم و نیستی - ارائه شده است. اتاق تاریک و بسته، نمادی از ذهن بسته و دنیای درونی شخصیت است که به تدریج هویت او را شکل می‌دهد. مهمان داستان، در اینجا نقش شخصیتی را ایفا می‌کند که ناخواسته به این فضای درونی وارد شده و با تقابل نگاه خود با دنیای میزبان، ابعاد تراژیک و پوچ‌گرایانه این انزوا را برجسته‌تر می‌سازد. «سه قطره خون» نیز با نمایش فجایع روانی و فروپاشی شخصیت‌ها، زمینه‌ای برای درک عمیق‌تر تمایل هدایت به کشف تاریک‌ترین زوایای روان انسان و نقد جامعه فراهم می‌آورد. «تاریک‌خانه» در این میان، به اوج این کاوش‌ها نزدیک شده و به سوی پذیرش نهایی نیستی و بازگشت به "هیچ" رهنمون می‌شود.