از مقدمه:
میرزا علی اصغر خان امین السلطان (اتابک اعظم) یکی از نخست وزیران نامی ایران است که در هوشیاری و بزرگ منشی نظیر او در قرن اخیر کم بوده است . اتابک زمامداری با تدبیر بوده و شخصیتی بزرگوار داشته و در برابر سیاستهای زورمند خارجی تا سرحد امکان مقاومت میکرده ولیاقت و وطن خواهی خود را بخوبی بروز می داده است.
اتابک در زمانی صدارت داشته که رقابت و تحریکات روس و انگلیس و نظریات استعماری آن دو دولت در ایران به اوج شدت رسیده و استقلال ایران بموئی بستگی داشته در حالیکه قدرت اقتصادی و نظامی ایران بسیار ضعیف و سخت ناچیز بوده و کوچکترین وسیله یی از امکانات و وسایل مقتضی در دسترس او نبوده است، با اینوصف در سالهای آخر سلطنت ناصرالدین شاه با حمایت و ارشاد شاه در راه حفظ استقلال ایران نقش مهمی ایفا کرده و در هنگام قتل ناصرالدینشاه با شایستگی و قدرت امنیت مملکت را بنحو احسن حفظ نموده است، در دوران سلطنت ناتوان مظفرالدینشاه هم باهمه ناهوشیاری مظفرالدین و آشفتگی دربارش تا اتابک زمامدار بوده چون سدی در برابر استعمارگران میایستاده است و همینکه او برکنار شد شیرازه نظم مملکت از هم گسیخت و بنیان سلطنت قاجاریه متزلزل گردید و رسوائی اطرافیان و درباریان مظفر الدین شاه روی تاریخ را سیاه کرد.
اتابک در زمان خود از معروفترین رجال مشرق زمین بشمار میآمده و شهرت جهانی داشته و شخصیت او مورد احترام و توجه دیپلماتهای خارجی بوده است…