کتاب هدهد سلیمان همراه با کتاب کسروی نامه و ضمیمه کسروی نامه از منظومات تائب
این کتاب که در واقع مجموعهای از سه اثر منظوم (شعر) از اسمعیل تائب تبریزی است، یک اثر جدلی-مذهبی در قالب ادبیات کلاسیک محسوب میشود که در نقد آراء و عقاید احمد کسروی سروده شده است.
این مجموعه شامل سه بخش اصلی است که تائب تبریزی در هر کدام با زبانی متفاوت به نقد کسروی پرداخته است:
۱. هدهد سلیمان
نام این کتاب از داستان قرآنی هدهد و حضرت سلیمان وام گرفته شده است. در اینجا، «هدهد» نماد پیامآوری است که از سرزمینهای مختلف خبر میآورد و در این منظومه، نویسنده در نقش هدهد، به نقد افکار «پاکدینی» کسروی و دفاع از مبانی اعتقادی تشیع میپردازد.
۲. کسروینامه
این بخش هستهی اصلی اشعار انتقادی اوست. تائب در قالب مثنوی و گاه غزل، به ادعاهای کسروی درباره مذهب، روحانیت و شعائر دینی پاسخ میدهد. او سعی کرده با استفاده از قدرت بیان شعری، مخاطبان سنتی و مذهبی را در برابر موج فکری کسروی واکسینه کند.
۳. ضمیمه کسروینامه
این بخش شامل اشعار پراکنده، قطعات و رباعیاتی است که یا بعداً سروده شده یا به عنوان تکملهای بر بحثهای قبلی برای روشن شدن برخی جزئیات فکری و تاریخی اضافه شده است.
اهمیت ادبی و تاریخی
اسمعیل تائب تبریزی در این اثر، «هجو» و «نقد» را با هم آمیخته است. اهمیت این کتاب در این است که نشان میدهد مقابله با جریانهای فکری معاصر در دهه ۲۰ و ۳۰ شمسی، تنها به رسالات منثور (نظیر آثار حاج سراج انصاری یا امام خمینی) محدود نبوده و «شعر» نیز به عنوان ابزاری قدرتمند در خدمت دفاع از حریم عقاید سنتی قرار داشته است.