کتاب «اسرار نهضت جنوب: سیاسی و تاریخی» نوشته اسماعیل نورزاده بوشهری از آثار مهم و نسبتاً کهن درباره مقاومت مردم جنوب ایران در برابر نفوذ و اشغال انگلستان، به‌ویژه در سال‌های هم‌زمان با جنگ جهانی اول، به شمار می‌رود. این کتاب نخستین بار در سال ۱۳۲۷ منتشر شد و از نخستین تلاش‌ها برای ثبت و روایت منسجم وقایع نهضت جنوب بر پایه خاطرات، اسناد و روایت‌های محلی محسوب می‌شود.
موضوع اصلی کتاب، بررسی رویدادهای سیاسی و نظامی جنوب ایران، به‌ویژه در استان بوشهر و نواحی پیرامون آن، در دوره‌ای است که نیروهای انگلیسی حضور گسترده‌ای در منطقه داشتند. نویسنده به شکل‌گیری مقاومت مردمی، نقش رهبران محلی، مناسبات قبایل و نیروهای ملی، و درگیری‌های نظامی میان نیروهای ایرانی و انگلیسی می‌پردازد و تلاش میکند زمینه‌ها و پیامدهای این نهضت را توضیح دهد. این اثر از منابع اولیه‌ای است که اطلاعات ارزشمندی درباره فضای سیاسی و اجتماعی جنوب ایران در آن دوره ارائه می‌دهد.
از نظر تاریخ‌نگاری، کتاب بیش از آنکه یک پژوهش دانشگاهی به معنای امروزی باشد، اثری مستند و روایی است. نورزاده بوشهری خود از پژوهشگران تاریخ جنوب بود و از منابع محلی، اسناد در دسترس و روایت شاهدان بهره برده است. به همین دلیل، این کتاب برای شناخت نگاه معاصران به نهضت جنوب اهمیت دارد، هرچند پژوهشگران امروزی معمولاً توصیه می‌کنند مطالب آن در کنار اسناد آرشیوی و تحقیقات جدید مطالعه شود.