هنگامیکه غوغای ملی شدن نفت برخاست و نتیجه گفتگوهای چند ساله بر سر نفت در عبارت کوتاه «ملی شدن صنعت نفت در سراسر ایران» خلاصه شد، ملت ایران با چهار نظر مغایر یکدیگر بر این مسئله نگریست و چهار عقیده گوناگون درباره آن اظهار داشت.
جمع کثیری از مردم که شاید اکثریت اهالی مملکت را تشکیل میدادند، خواه و ناخواه این نهضت ملی را باور داشتند و با کمال خوشبینی و امیدواری بر این جنبش ملی نگریستند و گمان بردند که همت ملت ایران دست انگلستانرا از میهن عزیز کوتاه خواهد کرد و ملت ما خواهد توانست که برخیزد و مقدرات سیاسی و اقتصادی خود را در دست گیرد و چون امر مبارزه با یک دولت نیرومند اجنبی درمیان بود هر گونه فداکاری و گذشت را بجان و دل استقبال کردند و تحمل هر گونه محرومیت و ناکامی را در قبال سعادت توفیق در مبارزه با بیگانه سهل گرفتند.
گرچه در میان اینعده از مردم خوش باور جمعی از مردم فهمیده که از طبقات بالاتر اجتماع بودند نیز مشاهده میشدند. باید گفت که افراد این دسته و غالباً طبقات پائینتر اجتماع و جوانان تازه رسیده مملکت تشکیل میدادند و این هر دو دسته هم در تشخیص خود گناه نداشتند، چه کمی تجربه و دوری از سیاست و بی اطلاعی از بسیاری بازیهای پشت پرده و یگانگی با منطق و قلت مطالعات اجتماعی و سیاسی و شدت احساسات و شور میهن پرستی و امید پیروزی همه و همه دست بدست بازیهای ماهرانه سیاسی داده ایشانرا فریفته بود.
چند نکته از نکاتی که در این کتاب مورد بحث واقع شده است: برخورد ملت ایران با تز ملی شدن صنایع نفت – نقش آمریکا در صحنه سیاست نفت – مبارزه پنهانی انگلیس و امریکا – تراست نفت دیپلماسی انگلیس – نقش انگلیس در صحنه سیاست نفت – سیاست عمومی انگلستان بعد از جنک – مقتضیات نظامی و موجبات سیاسی ملی شدن نفت – روسیه در میدان نفت ایران – سیاست انگلیس در مبارزه با امریکا و روس در ایران – وقایع آذربایجان و مشکل دست اندازی روسیه بایران – علل اقتصادی ملی شدن صنایع نفت – سود و زیان انگلستان از ملی شدن نفت ایران – خبری از منابع دیگر نفت – جنگ و نفت قرار داد ۱۹۳۳ و مشکلات آن از نظر انگلیس – موسسات شرکت نفت انگلیس و ایران در خارج از ایران – مطالبات ایران از شرکت نفت در صورتی که قرارداد بدست انگلیس لغو میشد – مسئله غرامت – ماجرای نفتکشها – فردا چه خواهد شد.