در هر دوره تاریخی مربیانی بوده اند که با تئوری ها و فعالیت عملی شان در گستره تعلیم و تربیت تأثیر بهسزایی در طرح و بررسی مسایل تربیتی و آموزشی بهجای گذاشتهاند. اصول تربیتی ژ. آ. کامنسکی از چک و اسلواکی و ج. لاک از انگلستان قرن 17 و ژان ژاک روسو از فرانسه قرن 18 و ج. پستالوزی از سوییس بین قرن هژده و نوزده و ج. ف. هربرت و ف. و. آ. دیستروگ از آلمان و ک. اوشینسکی از روسیه قرن19 میراث ارزشمندی برای دانش تعلیم و تر بیت جهانی است. نظریه های این اندیشمندان بزرگ تا اوایل قرن بیستم نقش برجسته ای در تحول تئوریها و پراتیک ایفا کرده است.
نویسنده:آ. ماکارنکو مترجم:محمدتقی برومند