بهضمیمه شرح و زندگی آن مرحوم، ترجمه- حال ژاک هنری دوسن پیر مولف اصلی داستان قهوهخانه سورت، ترجمه حکایت مزبور از زبان لئو تولستوی .
کتاب هفتاد و دو ملت براساس مقاله "قهوهخانه سورات" اثر برناردن دوسن پیر نوشته شده است.
غرض اصلی میرزا آقاخان از نگارش کتاب «هفتاد و دو ملت» این است که، چگونه پاره ای اوهام و خرافات و رسوم و عادات که داخل در مذهب شده، افراد بشر را با هم دشمن و از هم جدا ساخته است. در صورتی که معبود حقیقی یکی بوده است و به قول خواجه عرفان: در سنگ دیر و کعبه به جز یک شرار نیست. این کتاب به منظور آگاهی بخشیدن و رهایی و اتحاد جهان اسلام نوشته شده است. میرزا عبدالحسین، معروف به میرزا آقاخان کرمانی، ازشخصیتهای سیاسی جنبش مشروطه ایران بود. میرزا آقاخان را میتوان در کنار فتحعلی آخوندزاده از بنیانگذاران ناسیونالیسم نوین ایرانی دانست. وی برای حاضر کردن زمینه اتحاد و وفاقی عقاید هر یک از فرقه های مختلف مسلمین را بیطرفانه و منصفانه مورد تنقید قرار داده است و فاضل محترم میرزا محمدخان بهادر مصنف این کتاب در اثبات خلوص نیت و پاکی فطرت میرزا آقاخان حقیقت گویی کرده است. تگ: آزادی بیان روشنفکری روشنفکری دینی رویکرد فلسفی نواندیشی دینی