موضوع کتاب محاکمه و دادخواهی شورانگیز و پرهیجانی است، که در یک طرف آن انسان قرار دارد،و مدعی مالکیت رقاب حیوانات،در مُلک هستی می باشد،و در طرف دیگر اصنافی از حیوانات است که از دست اشرف مخلوقات به تنگ آمده و او را ناقض نوامیس خلقت می دانند و لب به شکوه می گشایند!
محل این محاکمه جزیره ای در بحر اخضر،و داور و قاضی ملک جنّیان است که بر این جزیره حکمفرمائی می کنند.
داستان این محاکمه چنان پرنکته و پرمغز است،و در شمول و گستردگی جهات مختلفی را در بر می گیرد،
که خواندن و شنیدن آن برای اکثر طبقات جامعه دلنشین و سودمند است.