این کتاب یکی از آثار و تألیفات استاد جعفر سبحانی تبریزی است. در این کتاب مؤلف به مقایسه میان اصول دیالکتیک و آرای فلاسفه اسلامی در مورد چهار اصل انجام گرفته و به صورت سی فصل به ارباب فضل و کمال به ویژه پژوهشگران فلسفه تقدیم کرده اند. روش نگارش به صورت تطبیقی است تا برتری یکی از دو مکتب بر دیگری روشن گردد. مقدمه کتاب توسط مؤلف محترم در سال 1358 نوشته شده است. موضوع این کتاب فلسفه تطبیقی است.
ساختاربندی کتاب:
این کتاب شامل 30 فصل به شرح زیر است:
فصل اول: مسائل فلسفی را از مسائل علمی بازشناسیم
فصل دوم: محدودیتهای سه گانه علوم
فصل سوم: ویژگی های مکاتب مادی
فصل چهارم: کاربردهای سه گانه متافیزیک، دیالکتیک، ایده آلیسم
فصل پنجم: مارکسیسم در سه بعد فلسفی، تاریخی، اقتصادی
فصل ششم: اصل نخست از دیالکتیک
فصل هفتم: نمونه های از وحدت تضاد در فلسفه دیالکتیک
فصل هشتم: تفاوت آری، تبعیض نه
فصل نهم: اصل امتناع تناقض در فلسفه اسلامی
فصل دهم: وحدت تضاد یا دیالکتیک در فلسفه هگل
فصل یازدهم: تناقض در دستگاه اندیشه
فصل دوازدهم: تحقق تناقض در طبیعت
فصل سیزدهم: نارساییهای فلسفی مثلث هگل
فصل چهاردهم: تکاپوی فرد و جامعه و مثلث هگل
فصل پانزدهم: تفاوت دیالکتیک مارکس با هگل
فصل شانزدهم: وحدت بر اعتراف تضاد در فلسفه مارکس
فصل هفدهم: مارکسیم و اشکالات وحدت تضاد
فصل هجدهم: آیا تضاد در طبیعت نقش آفرینشگری دارد؟
فصل نوزدهم: حرکت، اصل دوم دیالکتیک
فصل بیستم: آیا حرکت یک اصل فراگیر است؟
فصل بیست و یکم: آیا در جهان چیزی قطعی، ملی، مطلق داریم؟
فصل بیست و دوم: با حرکتهای مکانیکی و دینامیکی آشنا شویم
فصل بیست و سوم: حرکت در فلسفه اسلامی
فصل بیست و چهارم: گذشته و آینده از هم جدا نیست
فصل بیست و پنجم: آیا هر حرکتی مایه تکامل است؟
فصل بیست و ششم: حرکت در مقوله های عرض و جوهر
فصل بیست و هفتم: دلایل حرکت در جوهر
فصل بیست و هشتم: اصل سوم دیالکتیک
فصل بیست و نهم: نتایج اصل همبستگی
فصل سی ام: اصل چهار دیالکتیک (اصل جهش و انقلاب)
این کتاب در سال 1378 توسط مؤسسه امام صادق (ع) در قم منتشر شده است.