.اوپانیشادها (تلفظ دقیقتر ولی کمتر رایج: اوپَهنیشَدها) یا ودانتا از کهنترین متون مینوی آئین هندو هستند که به دوره برهمایی بازمیگردند. اوپانیشادها تأثیر شگرفی بر فلسفه و دین هندو داشتهاند و مفاهیم باطنی این آئین را بیان نمودهاند.از میان متون دینی هندوئیسم، اوپانیشاد، توجه دینپژوهان را بیشتر به خود جلب کردهاست، زیرا این متون اوج و پایان آموزههای ودایی (ودانته) است، که نمایانگر گذر از چندخدایی و گرایش به یکخدایی و وحدت وجود است.در اوپانیشادها تبیین «حقیقتی» که ساری و جاری در همه پدیدههای جهان است، جایگزین سرود و ستایش ایزدان و ایزدبانوان شدهاست. مشخصه اصلیِ این متون گذر از عین به ذهن و عبور از اندیشیدن درباره شگفتی جهان خارج به تأمل درونی است.در اوپانیشاد، نمودها و پدیدههای طبیعی مانند: باد، آب، آتش، آسمان، و خورشید که ایزدان مورد پرستش هندوان بودند به عنوان جلوهای از وجود خدا پنداشته شدند.شانکرا، قدیمترین شرح و تفسیر را بر اوپانیشادها نوشت.بخشهامهمترین بخشهای اوپانیشادها عبارتند از:ایشیا اوپانیشادآیتاریا اوپانیشادکنا اوپانیشادپراشنا اوپانیشادکاتها اوپانیشادمونداکا اوپانیشادچوندوگیا اوپانیشادبرگردان فارسیداراشکوه، پسر امپراتور مغولی هند، شاه جهان، برای نخستین بار پنجاه اوپانیشاد را به زبان فارسی برگرداند؛ این ترجمه با نام سر اکبر شهرت یافت. در پیشگفتار کتاب، شاهزاده هندی، بیان نمودهاست که واژه کتاب المکنون در قرآن، اشاره به اوپانیشادها دارد. آشنایی غربیان با کتاب اوپانیشادها، نخستین بار، از راه همین ترجمه فارسی بود.