کتاب «در کشاکش رنج و معنا»، تازهترین اثر سروش دباغ، سفری است فلسفی-اگزیستانسیل که به بررسی مفاهیم عمیق «رنج» و «معنای زندگی» میپردازد. این کتاب در ادامه پروژه بلندمدت «طرحوارهای از عرفان مدرن/ سلوک اگزیستانسیل در روزگار کنونی» نوشته شده و ترکیبی از جستارها، تحلیلها و گفتگوهایی است که خواننده را به تامل در ابعاد وجودی و معنایی حیات دعوت میکند.
بخشی از مقدمه نویسنده:
کتاب پیش رو، «در کشاکش رنج و معنا»، پس از «حریم علفهای قربت»، «آبی دریای بیکران»، «از خیام تا یالوم» و «سرشاری خوشه زیست» در میرسد و ایستگاه بعدیِ این سفر اگزیستانسیلِ دور و درازست. دو مفهوم مهیبِ اگزیستانسیلِ «رنج» و «معنای زندگی»، صحنه گردانِ این دفترند.
نوشتارِ «زیر و زبر شدنِ اگزیستانسیلِ تولستوی»، با مدّ نظر قرار دادنِ اثر خواندنیِ «اعترافاتِ» تولستوی، چند و چون و تلقیهای مختلف از معنای زندگی را میکاود. دو جستارِ «دویدن در پی معنا» و «کودکیِ شورآبها»، خواننده را با روایتِ نگارنده از «معنای زندگی» و تجربه زیستهاش در این باب آشناتر میسازد.
«داستایفسکی؛ سالک مدرنِ رنج اندیش»، دیگر نوشتار این مجموعه است. تفکیک میان «رنج امحاءناپذیر» و «رنج امحاء پذیر»، همچنین انحاء رنج امحاءناپذیر به روایت نگارنده، با پیش چشم داشتن شاهکارِ «برادران کارامازوفِ» داستایفسکی، در این جستار بلند صورتبندی شده است.
در سالیان اخیر، در سلوکِ سیاسیِ خویش، همانطور که در دو جستار «چگونه سوسیال دموکرات شدم؟[۱۴]» نگاشتهام، از اردوگاه لیبرال دموکراسی به منزلگاه سوسیال دموکراسی کوچ کردهام. همچنین در سلوک فلسفیِ خود، چنانکه در سخنرانیِ «صدق به روایت فرگه و ویتگنشتاین متاخر[۱۵]» آوردهام، از «صدق مطابقتی» به صدقِ «اقناعی-روایی» رسیدهام؛ ایستار فلسفیای که در سلوک اگزیستانسیلِ نگارنده در یکسال اخیر آشکارا ریزش کرده و همپوشانی روشنی با مفاهیمِ هایدگریِ «آشکارگی هستی»، «شبانی وجود» و «زبان خانه وجود است» دارد.
برگزاری درسگفتارِ «بایزید و بوالحسن» طی چند ماه اخیر، این عبور و پوست اندازی را بر نویسنده روشنتر ساخته؛ که اندیشیدن و زیر و زبر گشتن و شدن و واکاویدنِ قلعه هزار توی زبان، از مقوماتِ گریز ناپذیرِ سلوک اگزیستانسیل است. نوشتار “سلوک اگزیستانسیل، «آشکارگی هستی» و «صدقِ اقناعی-رواقی»”، روایت گر این تلاطمها و تحولات است.
پس از آن، نوبت به بخش ضمایم کتاب میرسد؛ ضمایمی که برای آشنایی جدیتر و روشمندتر با حدود و ثغورِ «طرحواره عرفان مدرن/سلوک اگزیستانسیل در روزگار کنونی»، حقیقتاً رهگشا و آموزنده است...