مباحث معارف و علوم اسلامی، تاریخ علم، تعلیم و تربیت در ایران یکی از محورهای متنوع نخستین همایش ملی ایران شناسی (1381) در نظر گرفته شدند. این گروه که همچنان که از نام آن پیداست، حداقل سه زمینه مختلف را در بر گرفته است و مقالات مرتبط با آن در این زمینه ها که هر یک دارای زیر شاخه های متعددی هستند نگاشته شده اند. کتاب حاضر که با محوریت مباحث مذکورتوسط بنیاد ایران شناسی در سال 1383 به چاپ رسیده است و دربرگیرنده 26 مقاله فارسی و 8 مقاله انگلیسی است که بر اساس نام خانوادگی نویسندگان مقالات مرتب شده اند. مقالات انگلیسی در انتهای کتاب و پس از مقالات فارسی درج شده اند. برخی از عناوین این مقالات عبارتند از: فرهنگ شناسی عرفان ایرانی، سروش در آیین زرتشتی، ترجمه در ایران، تعامل فلسفی تمدن ایران و غرب، علم و حیات ایران بعد از اسلام و ...