نایین با نامهای قصبه طیبه، مدینه الصفا، شهر عرفا، دارالعرفان و شهر مساجد تعریف شده است. این اسامی بیانگر آن است که این شهر دارای اهمیت مذهبی بوده و فرهنگ و اندیشه در آن رونق بسزایی داشته است.
نایین بر کرانه کویر مرکزی آرمیده است؛ اما در طول تاریخ مردمانش با نوشیدن جرعههایی از چشمه ناب معارف اسلامی توانستهاند خدمات فرهنگی و علمی ارزندهای به جامعه اسلامی ارائه نمایند و دانشوران، اندیشمندان و سخنورانی را تربیت کنند.
این نوشتار در نگاهی اجمالی به مسائل تاریخی، جغرافیایی و فرهنگی این دیار اشارهای گذرا دارد.