پیرامون جمهوری اسلامی " مجموعه ای است متشکل از چند بخش بخش اول عبارت است از یک مصاحبه مطبوعاتی که در تاریخ 58 / 1 / 27 یعنی دو هفته قبل از شهادت استاد مطهری با ایشان انجام شده است و متن کامل آن برای اولین بار منتشر میشود بخش دوم مقاله ای است از استاد شهید پیرامون " وظائف حوزه های علمیه " بخش سوم شامل یک مقاله ناقص تحت عنوان " نقش بانوان در تاریخ معاصر ایران " و نیز یک سخنرانی تحت عنوان " نقش زن در جمهوری اسلامی " میباشد که هر دو بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نگارش و ایراد شده است علت نقص آن مقاله را باید ترور خائنانه استاد شهید دانست چرا که آن مقاله آخرین نوشته استاد است به طوری که پس از شهادت آن بزرگوار در محل کارشان یافت شد و قصد داشتند آنرا به صورت مقدمه در چاپ جدید کتاب " مسئله حجاب " بگنجانند
بخش چهارم این کتاب را یک سخنرانی استاد تحت عنوان " اهداف روحانیت در مبارزات " تشکیل میدهد که در آبان 1357 یعنی چند ماه قبل از پیروزی انقلاب اسلامی در دانشگاه صنعتی تهران ایراد شده است .
این سخنرانی سرگذشتی دارد که خوب است بدان اشاره شود : در آن ایام گروههای غیر اسلامی و اکثرا چپگرا هفتهای را به عنوان هفته وحدت اعلام کرده بودند و منظورشان وحدت گروههای مسلمان و غیرمسلمان در نهضت موجود و در نتیجه دخالت دادن خود در رهبری نهضت بود سمیناری در دانشگاه صنعتی تهران تشکیل داده و از جناحهای مختلف سخنران دعوت کردند از جناح اسلامی نیز چند نفری را دعوت کرده بودند دانشجویان که از اهداف آنها مطلع بودند نزد استاد شهید آمده و با اظهار اینکه افرادی که از جناح اسلامی دعوت شده اند چندان قوی نیستند و احیانا خود انحراف فکری دارند و ممکن است نتوانند حق مطلب را ادا کنند ، ایشان را دعوت به سخنرانی نمودند استاد ابتدا به دلیل مشغله زیاد نپذیرفت ولی با اصرار فراوان دانشجویان و دوستان سرانجام این دعوت را اجابت نمود هنگامی که استاد شهید در آن مجمع به عنوان سخنران پشت تریبون قرار گرفت بسیاری از شرکت کنندگان چپگرا به عنوان اعتراض جلسه را ترک کردند استاد در آن جلسه ضمن تأکید بر رهبری بلامنازع امام ، به طور ضمنی فهماند که اتحاد جناح عظیم اسلامی با جناح مارکسیستی امکان پذیر نبوده و از نظر اسلام مردود است به این ترتیب تمام رشته های چپگرایان در چند روز قبل سمینار پنبه شد و پس از سخنرانی استاد تظاهرات عظیمی از طرف دانشجویان مسلمان در صحن دانشگاه به حمایت از رهبری امام بر پا شد و آن سمینار برای همیشه تعطیل گردید
بخش پنجم این کتاب متشکل از دو سخنرانی استاد شهید درباره " آزادی عقیده " است که در پائیز 1348 در حسینیه ارشاد ایراد شده است بخش ششم نیز یادداشتهایی است از استاد شهید پیرامون " اسلام و انقلاب "