از پیشگفتار کتاب:
سلسله بررسیهائی که با پیشنهاد و کمکهای مالی وزارت کشور تحت عنوان "ایرانیان بازگشته از عراق" توسط اعضا بخش روانشناسی اجتماعی مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی انجام میگیرد، باید جهاتی خاص از دو نوع تحقیق را در برداشته باشد یعنی هم جهات اعمالی بخود گیرد و مسئولان امر را در جهت شناخت گروهی خاص در شرایط تاریخی معینی بکار آید و هم جهاتی از تحقیقات اساسی بخود گیرد. در واقع مسأله مهم شناخت عواملی است که جذب انسانهائی را با زبان، دین و شرایط قومی مشابه با دیگر اعضاء جامعه مانع میگردد. ازینرو شناخت این موانع باید در صحنه های دیگر تاریخ بعنوان تجربه ای ایرانی بکار دیگران آید.
لیکن در هرد و هدف مرزهایی خاص به، این بررسی ها حدودی معین می بخشند از جهت اول هیچگاه هدایتی که مسئولان اجرائی از این طریق خواهند یافت به معنای محدودش که مستلزم اجرای بی چون و چرای آن باشد، نخواهد بود. این بررسیها میتواند در هر زمینه و از هر جهت انسانهائی را که در شرایطی معین قرار گرفته اند بشناسد و بشناساند و از دنیای ذهنی آنان پرده بردارد و رده بندی مسائل را آنچنان که در این دنیای ذهنی میگذرد معرفی نماید و سپس راههایی را که میتواند در رفع مشکلات این مردم مؤثر باشد ارائه دهد...