کتاب «تحول شعر فارسی» یکی دیگر از آثار زین العابدین موتمن است که در زمان انتشار بهترین اثر تحقیقی شناخته گردید. نویسنده در مقدمه کتاب اظهار می دارد:
«موضوعات اساسی و مهمی چون مساله سبک شناسی و نقد ادبی و علل پیدایش و ادوار و مکاتب مختلف و تاثیر حکومتها و ترقی یا انحطاط شیوه یا شیوه هایی در زمینه شعر و شاعری و موضوعات دیگر نظیر آن تقریبا در نوشته های گذشتگان مسکوت مانده است».
همین موضوع موتمن را بر آن داشته است تا به این پرسش ها پاسخ گوید. اقسام شعر فارسی، تحول قصیده (از دوره سامانیان تا عصر حاضر)، تحول غزل (از زمان پیدایش تا عصر دوران اخیر) و شرح لغات مشکل بخش های اصلی تشکیل دهنده این کتاب هستند.