ماده تاریخ ذکر تاریخی است به شعر و یا گاهی نثر در قطعهای کوتاه برای واقعههای گوناگون اعم از جلوس یا فوت و یا قتل پادشاهی و یا مرگ و قتل امیر٬ وزیر٬ شاعر٬ حکیم و مانند آنها. معمولاً شعری که از این راه پدید میآید قطعهای کوتاه است که شاعر در یکی دو بیت آخر آن تاریخ مورد نیاز را ذکر میکند و بیتهای پیشین از آن را برای تمهید میآورد و معمولاً این مقدمه برای معرفی و بیان وجه اهمیت کسی یا واقعهای گفته میشود که تاریخ آن ذکر گردیدهاست. اصطلاحاً تاریخ گویی به این نحو را ماده تاریخسازی میگویند.