کتاب تاریخ اردبیل و دانشمندان نوشته فخرالدین موسوی اردبیلی نجفی، اثری پژوهشی و ارزشمند در حوزه تاریخ محلی و علم رجال‌نگاری است که به بررسی تاریخ شهر اردبیل، جایگاه فرهنگی و مذهبی آن، و نیز زندگی، آثار و نقش دانشمندان، علما و شخصیت‌های برجسته این منطقه می‌پردازد. نویسنده که خود از اهالی اردبیل و آگاه به سنت‌های دینی و علمی آنجاست، تلاش کرده با بهره‌گیری از منابع تاریخی، اسناد خطی و روایات معتبر، تصویری دقیق از نقش اردبیل در گسترش فرهنگ اسلامی و شیعی ارائه دهد. در این اثر، علاوه بر بیان رویدادهای تاریخی مهم مربوط به اردبیل، به معرفی تفصیلی چهره‌هایی همچون فقیهان، محدثان، صوفیان و مفسران پرداخته شده که در قرون مختلف در این شهر زیسته‌اند و بر حیات علمی و دینی ایران و گاه جهان اسلام اثر گذاشته‌اند. این کتاب نه تنها برای علاقه‌مندان به تاریخ محلی، بلکه برای محققان تاریخ تشیع، حوزه‌های علمیه و مطالعات فرهنگی نیز منبعی مفید و قابل استناد به شمار می‌رود.