دلیران جانباز (مجموعه مقالات)
کتاب دلیران جانباز نوشته ذبیح الله صفا می باشد. در نوشته ی فوق جنبشهای ایرانیان و سرنوشت رهبران قیامها و حاکمان و سلطانهای حافظ ایران بعد از گسترش اسلام داخل ایران مورد تحقیق قرار گرفته است.
مباحث اثر در سه قسمت تدوین گشته است. قسمت نخست با عنوان نهضتهای ملی ایرانیان مطالعهای می باشد اجمالی درمورد نهضتهای ایرانیان پس از حمله اعراب برای بازیافتن مقام از دست رفته تاریخی خود.
در قسمت دوم ذیل عنوان قهرمانان استقلال ایران از سرنوشت ایرانیانی صحبت به میان آمده که از اوایل قرن دوم تا بخشی از قرن چهارم هجری برای رها شدن و استقلال ایران از سلطه خلفا دست به قیام زدند.
در قسمت سوم با زیر عنوان نگهبانان ایران از مقالات سرگذشت مدافعان ایران که بعد از حمله مغول در برابر دشمنان قدعلم کرده بودند شرح داده شده است
در اثر حاضر جنبشهای ایرانیان، سرگذشت رهبران قیامها و حکمرانان و سلاطین حافظ ایران پس از گسترش اسلام در ایران بررسی شده است .
مباحث کتاب در سه بخش با این عناوین فراهم آمده است :بخش اول با عنوان ((نهضتهای ملی ایرانیان)) مطالعهای است اجمالی درباره نهضتهای ایرانیان بعد از حمله اعراب برای باز یافتن عظمت از دست رفته ایران .این بخش شامل چهار مبحث است ۱ : از سقوط دولت ساسانی تا ظهور ابو مسلم خراسانی، ۲ از نهضت ابومسلم تا تشکیل دولتهای مستقل، ۳ نهضتهای اجتماعی، ۴ نهضت شعوبیه .در بخش دوم ذیل عنوان ((قهرمانان استقلال ایران)) از سرگذشت ایرانیانی سخن به میان آمده که از اوایل قرن دوم تا قسمتی از قرن چهارم هجری برای رهایی و استقلال ایران از سلطه خلفا دست به قیام زدند .برخی از این افراد عبارتاند از: ((ابومسلم خراسانی))، ((اسپهبد فیروز (سنبادگر)))، ((المقنع))، ((استاسیس))، ((پسر آذرک))، ((طاهر ذوالیمینین)) و ((مازیار پسر قارن)) .در بخش سوم که ((نگهبانان ایران)) عنوان دارد سرگذشت مدافعان ایران در برابر مغولان بیان شده است .این بخش در شش فصل با این عناوین فراهم آمده است :عقاب خوارزم (سلطان جلالالدین خوارزم شاه)، شیران هرات (مقاومت مردم هرات در برابر مغول)، مبارز آل مبارز (شاه منصور از سلسله آل مظفر)، صوفی لشکرشکن (شاه اسماعیل صفوی) نجاتبخش (شاه عباس کبیر صفوی)، شاهین ابیورد (نادر شاه افشار).