کتاب «آخرین یاغی: روزگاری که دالتون‌ها می‌تاختند» ترجمه فارسی کتاب When the Daltons Rode اثر مشهور اِمِت دالتون (Emmett Dalton)، کابوی و گاوچران آمریکایی می‌باشد که برای نخستین‌بار به کوشش بهمن انصاری، به زبان فارسی ترجمه و منتشر شده است.
این کتاب توسط اِمِت دالتون نوشته شده است. او تنها عضو از باند گانگستری برادران دالتون بود که پس از پایان دوران غرب وحشی، زنده ماند. باند دالتون‌ها، یک گروه یاغی در دنیای وسترن قدیم آمریکا بودند. آن‌ها در اواخر قرن نوزده میلادی، به سرقت قطارها و بانک‌ها اقدام می‌کردند.
این باند در طول دوران فعالیت خود، به چندین قطار در حرکت در اوکلاهما، تگزاس و دیگر ایالت‌های آمریکایی دستبرد زدند. به‌گونه‌ای که در تمام ایالت‌ها، تحت تعقیب مارشال‌ها و نیروهای قانون قرار داشتند اما هرگز به دام نیافتادند.
دالتون‌ها سرانجام در جریان آخرین سرقت بزرگ‌شان، کشته شدند. اما اِمِت دالتون، کوچک‌ترین عضو این گروه به صورت معجزه‌آسایی زنده ماند. او محاکمه شد و به زندان افتاد. ۱۴ سال بعد، از زندان آزاد شد و به یک زندگی شرافتمندانه روی آورد. وی نهایتا در اواخر عمر خود در سال ۱۹۳۱ میلادی، تصمیم گرفت تا خاطرات خود از گروه دالتون‌ها را بنویسد. ثمره این خاطره‌نویسی، کتاب روزگاری که دالتون‌ها می‌تاختند بود.
این کتاب برای نخستین بار به فارسی ترجمه شده است. همچنین کتاب آخرین یاغی، کتابی مصور است و در داخل صفحات کتاب، عکس‌هایی واقعی از برادران دالتون و دیگر یاغیان غرب وحشی، قابل مشاهده هستند.
ما اغلب دالتون‌ها را به عنوان چهار برادر مضحکی که در کارتون لوک خوش‌شانس نمایش داده شدند، می‌شناسیم. اما در حقیقت دالتون‌ها، یکی از مخوف‌ترین یاغیان و راهزنان در تاریخ آمری در دوران غرب وحشی بودند. دورانی که ما شمایل آن را اغلب در فیلم‌های سینمایی موسوم به وسترن، دیده‌ایم و با آن‌ها آشنایی داریم.
باند دالتون‌ها یکی از مشهورترین گروه‌های جنایتکار و راهزنان در تاریخ غرب وحشی آمریکا بود که در اواخر قرن نوزدهم فعالیت می‌کرد. این باند متشکل از برادران دالتون، یعنی “باب دالتون”، “گِرَت دالتون”، “اِمِت دالتون”، “بیل پاور”، “بیل دولین”، “دیک بِرَدوِل”، “چارلی برایِنت” و… بود که به خاطر انجام سرقت‌های جسورانه بانک‌ها و قطارها شناخته می‌شدند. آن‌ها با شجاعت و خشونت خود، تبدیل به نمادی از یاغیان غرب وحشی شدند.
این کتاب از آن جهت بسیار جالب توجه است که توسط یکی از اعضای این باند یعنی اِمِت دالتون، چهل سال پس از پایان دوران تبهکاری‌های‌شان نوشته شد. از همین جهت شما با مطالعه این کتاب، غرب وحشی را از دریچه نگاه یکی از مشهورترین کابوی‌ها و هفت‌تیرکِش‌های آن زمان، مرور خواهید کرد.