کتاب «فانوس خاطرات گمشده» با عنوان اصلی The Lantern of Lost Memories نوشته ساناکا هیراگی رمانی تامل‌برانگیز و احساسی از ادبیات معاصر ژاپن است که با زبانی آرام و فضایی خیال‌گونه به مفهوم خاطره، مرگ و معنای زندگی می‌پردازد. داستان در یک آتلیه عکاسی اسرارآمیز جریان دارد؛ جایی میان این دنیا و جهان پس از مرگ، که انسان‌ها پس از پایان زندگی‌شان در آن توقف می‌کنند.

صاحب این آتلیه، مردی به نام هیراساکا، به تازه‌درگذشتگان چای تعارف می‌کند و آرشیوی عظیم از عکس‌های زندگی‌شان را پیش روی آن‌ها می‌گذارد؛ عکس‌هایی که هر کدام نماینده یک روز از عمرشان است. از آن‌ها خواسته می‌شود از هر سال زندگی تنها یک عکس انتخاب کنند تا در فانوسی از خاطرات قرار گیرد؛ فانوسی که چکیده‌ای از زندگی آن‌ها پیش از عبور نهایی است.

اگر عکسی بر اثر مرور زیاد محو شده باشد، فرد می‌تواند به گذشته بازگردد و آن لحظه را دوباره ثبت کند؛ فرصتی کوتاه برای بازنگری و انتخاب آنچه واقعاً ارزشمند بوده است. روایت کتاب از چند داستان به‌هم‌پیوسته تشکیل شده که زندگی انسان‌هایی با سن، پیشینه و سرنوشت‌های متفاوت را نشان می‌دهد و در لایه‌ای پنهان‌تر، به راز هویت خودِ هیراساکا می‌پردازد؛ مردی که برخلاف دیگران هیچ خاطره‌ای از زندگی‌اش ندارد.

این رمان با ترکیب ظریف واقعیت و خیال، نگاهی انسانی و آرام به پایان زندگی دارد و بیش از آنکه درباره مرگ باشد، درباره معنا، انتخاب‌ها و اهمیت لحظات کوچک و فراموش‌شده زندگی است؛ کتابی که خواننده را به مکث، مرور و قدردانی از خاطرات شخصی خود دعوت می‌کند.