بخشی از کتاب جمهوری:
«تصور کن مردمانی را که در غاری زندگی می‌کنند، غاری عمیق که دهانه‌اش رو به روشنایی باز می‌شود. این مردم از کودکی در غار زندانی شده‌اند، طوری که نمی‌توانند سر خود را برگردانند و تنها می‌توانند دیوار روبروی خود را ببینند. در پشت آن‌ها، در فاصله‌ای دور، آتشی روشن است و بین آتش و زندانیان، راهی است که دیواری کوتاه در کنار آن ساخته شده است. درست مانند پرده‌ای که شعبده‌بازان در مقابل خود می‌گذارند و نمایش خود را بر روی آن اجرا می‌کنند.
از پشت این دیوار، مردمانی می‌گذرند و اشیاء گوناگون و مجسمه‌هایی را با خود حمل می‌کنند. سایه این اشیاء بر دیواری که زندانیان به آن خیره شده‌اند می‌افتد. زندانیان که جز این سایه‌ها چیز دیگری ندیده‌اند، این سایه‌ها را واقعیت می‌پندارند. اگر این زندانیان با یکدیگر صحبت کنند، آیا به سایه‌هایی که می‌بینند نام واقعیت نخواهند داد؟ و اگر در این غار پژواکی هم وجود داشته باشد، آیا هر صدایی که از پشت سرشان می‌آید را به سایه‌های در حال عبور نسبت نخواهند داد؟ برای آن‌ها، بی شک حقیقت چیزی جز سایه‌های اشیاء نیست.»