فایل‌ها به عنوان یک ساختار داده‌ای، امکان ذخیره‌سازی اطلاعات به صورت منظم و سازمان‌یافته را فراهم می‌کنند. برخلاف داده‌های ذخیره شده در حافظه موقت (RAM) که با خاموش شدن سیستم از بین می‌روند، داده‌های ذخیره شده در فایل‌ها به صورت دائمی باقی می‌مانند. این ویژگی باعث می‌شود که فایل‌نویسی یکی از پایه‌های اصلی در طراحی نرم‌افزارهای کاربردی باشد. به عنوان مثال، نرم‌افزارهای حسابداری، سیستم‌های مدیریت محتوا، بازی‌های ویدئویی، سیستم‌های بانکی و بسیاری دیگر از برنامه‌ها برای ذخیره‌سازی اطلاعات خود به فایل‌ها وابسته‌اند.

یکی از دلایل اهمیت فایل‌نویسی این است که داده‌ها می‌توانند بسیار بزرگ باشند و نگهداری آن‌ها در حافظه موقت ممکن نیست. همچنین، داده‌ها ممکن است نیاز داشته باشند که بین برنامه‌های مختلف یا حتی بین سیستم‌های مختلف به اشتراک گذاشته شوند. فایل‌ها این امکان را فراهم می‌کنند که داده‌ها به صورت استاندارد و قابل انتقال ذخیره شوند. علاوه بر این، فایل‌ها به برنامه‌نویسان اجازه می‌دهند تا داده‌ها را به صورت ساختاریافته یا غیرساختاریافته ذخیره کنند. برای مثال، فایل‌های متنی امکان ذخیره‌سازی داده‌ها به صورت خوانا برای انسان را فراهم می‌کنند، در حالی که فایل‌های باینری برای ذخیره‌سازی داده‌های پیچیده‌تر و فشرده‌تر به کار می‌روند.