چکیده

پژوهش حاضر به مقایسه میزان افسردگی و اضطراب در بین معلمان زن مدارس استثنایی و عادی در شهر کرج می­پردازد. جامعه آماری پژوهش حاضر، شامل کلیه معلمان زن دوره ابتدایی شهر کرج که 105 نفر معلم استثنایی و 273 نفر معلم عادی می باشد. روش نمونه­گیری تصادفی طبقه­ای یا نسبی است. برای جمع­آوری اطلاعات از پرسش­نامه افسردگی بک و اضطراب کتل استفاده شده است که شامل سوال­هایی در خصوص اضطراب و افسردگی است. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات و داده­ها در بخش توصیفی از جداول توزیع فراوانی و درصد فراوانی و در بخش استنباطی از آزمون t برای تجزیه و تحلیل سوال­های پژوهش استفاده شده است. یافته­های کلی پژوهش عبارتند از: بین افسردگي و اضطراب معلمان زن مدارس عادی رابطه معنی­داری وجود دارد. یعنی با افزایش اضطراب، افسردگي معلمان زن عادي نيز افزایش یافته است. و همچنین بین افسردگي و اضطراب معلمان زن مدارس استثنايي رابطه معنی­داری وجود. یعنی با افزایش اضطراب، افسردگي معلمان زن استثنايي نيز افزایش یافته است. نتایج بررسی مقیاس­های پرسش­نامه­ی اضطراب نیز حاکی از آن است که: بین ميزان هوشياري نسبت به خود معلمان زن مدارس عادي و معلمان زن مدارس كودكان استثنايي تفاوت معناداری مشاهده نشد. بین ميزان نيروي من معلمان زن مدارس عادي و مدارس كودكان استثنايي تفاوت معناداری وجود دارد به­طوري كه نيروي من معلمان زن مدارس استثنايي بيشتر است. بین ميزان گرايش به پارانويایی معلمان زن مدارس عادي و معلمان زن مدارس كودكان استثنايي تفاوت معناداری مشاهده نشد. بین ميزان گرايش به احساس گناه معلمان زن مدارس عادي و مدارس كودكان استثنايي  تفاوت معناداری وجود دارد به­طوري كه گرايش به احساس گناه معلمان زن مدارس استثنايي بيشتر است. بین ميزان تنش ارگي معلمان زن مدارس عادي و مدارس كودكان استثنايي تفاوت معناداری وجود دارد به­طوري كه تنش ارگي معلمان زن مدارس استثنايي بيشتر است.

واژگان کلیدی : افسردگی، اضطراب، کودکان استثنایی، مدارس عادی، مدارس استثنایی

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                      شماره صفحه

فصل اول : کلیات تحقیق

1-1 مقدمه 2

1-2 بیان مسأله 3

1-3 اهمیت و ضرورت پژوهش 4

1-4 فرضيه هاي پژوهش 5

1-4-1 فرضيه هاي اصلي: 5

1-4-2 فرضيه هاي فرعي پژوهش: 5

1-5 اهداف پژوهش 6

1-5-1 اهداف اصلی: 6

1-5-2 اهداف فرعی: 6

1-6 سؤال های پژوهش 6

1-6-1 سؤال های اصلی: 6

1-6-2 سؤال های فرعی: 6

1-7 تعاریف متغیرهای پژوهش 7

1-7-1 تعاریف نظری 7

1-7-2 تعاریف عملیاتی متغیرهای پژوهش 8

فصل دوم : ادبیات و پیشینه پژوهش

2-1 مقدمه 10

2-2 مبانی نظری و ادبیات پژوهش 12

2-2-1 تاریخچه اضطراب 12

2-2-2 تاریخچه افسردگی 14

2-2-3 تعاریف و نظریه های اضطراب 16

2-2-4 تعاریف و نظریه های افسردگی 22

2-2-4-1 افسردگی از دیدگاه روان پویایی: 25

2-2-4-2 افسردگی از دیدگاه رفتارگرایان: 25

2-2-4-3 افسردگی از دیدگاه شناختی: 25

2-2-4-4 افسردگی از دیدگاه اجتماعی: 26

2-2-5 انواع اضطراب 27

2-2-5-1 اضطراب موقعیتی: 27

2-2-5-2 اضطراب خصیصه ای: 28

2-2-6 انواع افسردگی 28

2-2-6-1 افسردگی در نوجوانی 28

2-2-6-2 افسردگی پنهان 28

2-2-6-3 افسردگی اتکائی 29

2-2-6-4 افسردگی رجعتی 29

2-2-6-5 افسردگی پس از زایمان 29

2-2-6-6 افسردگی نوروتیک 29

2-2-6-7 افسردگی عضوی 30

2-2-6-8 افسردگی علاقی 30

2-2-6-9 افسردگی ناشی از موفقیت 30

2-2-6-10 افسردگی ناشی از مصرف دارو 30

2-2-6-11 افسردگی در نتیجه پیری 30

2-2-6-12 افسرگی فصلی 31

2-2-6-13 افسردگی در دانشجویان 31

2-2-6-14 افسردگی در زنان 31

2-2-7 درمان افسردگی براساس نظریه یادگیری 33

2-2-8 انواع درمانهای افسردگی 34

2-2-8-1 شناخت درمانی: 34

2-2-8-2 رفتار درمانی: 35

2-2-8-3 درمان بین فردی 35

2-2-8-4 روان درمانی تحلیل گرا 35

2-2-8-5 روان درمانی حمایتی 35

2-2-8-6 گروه درمانی 35

2-2-8-7 روان درمانی خانواده 36

2-2-9 تعریف کودکان استثنایی 36

2-2-9-1 تعریف آموزش و پرورش استثنایی 37

2-2-10  علل افسردگی معلمان زن : 38

2-2-10-1 معلمی سخت ترین شغل دنیا (مقدمه ای بر استرس معلمان زن) 38

2-2-10-2 نظم دانش آموزان فضا را مناسب تر می کند 39

2-2-10-3 هنر معلم فقط در آموزش نیست 40

2-2-10-4 معلمان زن با استرس های گوناگونی مواجه هستند 40

2-2-10-5 کنترل کلاس 41

2-2-10-6 برقراری ارتباط با دانش آموزان 42

2-2-11 استرس معلمان زن 45

2-2-11-1 نشانه ها و علائم استرس در معلمان زن 45

2-2-11-2 منابع استرس معلمان زن 45

2-2-11-3 ویژگی های شخصیتی و استرس 46

2-2-11-3 -1 مدیریت زمان 46

2-2-11-3-2 خودپی جویی 47

2-2-11-3-3 خودآرام بخشی 47

2-2-11-3-4 مثبت اندیشی 47

2-2-11-3-5 گشودگی 48

2-2-11-3-6 افزایش توانایی ها و مهارت ها 48

2-2-11-4 آثار تخریبی استرس شدید در تدریس 49

2-2-12 منابع شایع استرس 50

2-2-13 رابطه رضایت شغلی با استرس 51

2-2-13-1 مهار استرس با استفاده از رژیم غذایی 51

2-2-13-2 تأثیر خنده بر کاهش استرس 52

2-2-13-3 برخورد عملی با استرس 53

2-2-14  عصبانیت و راه های پیشگیری از آن 54

2-2-14-1 عصبانیت و راه حل آن 55

2-2-15  اضطراب عامل مرگ بیماران قلبی است 57

2-2-16 شخصیت تیپ آ 58

شخصیت نوروتیک 59

مدرسه سالم 61

2-2-17 افزایش روحیه کارکنان 65

2-3 پیشینه های پژوهش 65

2-3-1 پیشینه داخلی 65

2-3-2 پیشینه خارجی 67

2-4 جمع بندی و چهارچوب نظری تحقیق 68

فصل سوم : مراحل اجرای پژوهش

3-1 مقدمه 70

3-2 روش پژوهش 70

3-3 جامعه آماری 70

3-4 نمونه مورد پژوهش 70

3-5-1 روش نمونه گیری 70

3-6 ابزار اندازه گیری 71

3-6-1 معرفی آزمون اضطراب کتل 71

1- تحول هشياري نسبت به خود O3 72

2- نيروي من C 73

3- گرايش پارانويايي  L 73

4- گرايش به گنهكاري O 73

5- تنش ارگي O4 73

3-6-2 معرفی آزمون افسردگی بک 74

3-6-2-1 نمره گذاري آزمون افسردگي : 75

3-6-2-2 تخمین میزان افسردگی افراد: 76

3-6-2-3 معیارها و میزان های عددی آزمون افسردگی: 76

3-6-2-4 روش نمره گذاري : 77

3-7 روش تجزیه و تحلیل داده ها 77

فصل چهارم : تجزیه و تحلیل آماری داد های پژوهش

4-1 مقدمه 78

4-2 آمار توصیفی 78

4-3 بررسی فرضیه های پژوهش(آمار استنباطی): 81

فصل پنجم : نتیجه گیری و پیشنهاد

5-1 مقدمه 95

5-2 یافته های پژوهش 95

5-2-1 نتایج آمار توصیفی 95

5-2-2 نتایج آمار استنباطی 96

5-3 بحث و نتیجه گیری 97

5-4 محدودیت ها و مشکلات پژوهش 100

5-5 پیشنهادات 100

5-5-1 پيشنهادات اين پژوهش: 100

5-6 خلاصه پژوهش 102

منابع و مأخذ 104

پیوست 108

فهرست جداول

جدول 1-3 توزيع فراواني نمونه­هاي آماري برحسب رشته تحصيلي  71

جدول 2-3 هنجارگزيني ايراني­ها در مقايس افسردگي بك 76

جدول 1-4 توصيف ميزان افسردگي معلمان زن گروه نمونه به تفكيك نوع مدرسه........................................... 78

جدول 2-4 توصيف ميزان اضطراب و مؤلفه­هاي آن در گروه نمونه به تفكيك نوع مدرسه....................................... 79

جدول 3-4 نتايج تحليل فرضيه اول.................. 81

جدول 4-4 نتايج تحليل فرضيه دوم.................. 83

جدول 5-4 نتايج تحليل فرضيه سوم.................. 84

جدول 6-4 نتايج تحليل فرضيه چهارم................ 85

جدول 7-4 نتايج تحليل فرضيه پنجم................. 87

جدول 8-4 نتايج تحليل فرضيه ششم.................. 88

جدول 9-4 نتايج تحليل فرضيه هفتم................. 90

جدول 10-4 نتايج فرضيه........................... 91

جدول 11-4 نتايج فرضيه........................... 93

فهرست نمودارها

نمودار 1-4 هيستوگرام نمرات افسردگي.............. 79

نمودار 2-4 هيستوگرام نمرات اضطراب كل معلمان زن.. 81

نمودار 3-4 توزيع نمرات افسردگي به تفكيك گروه.... 82

نمودار 4-4 توزيع نمرات اضطراب به نفكيك گروه..... 83

نمودار 5-4 پراكندگي نمرات اضطراب و افسردگي معلمان زن در مدارس عادي................................................ 85

نمودار 6-4 پراكندگي نمرات اضطراب و افسردگي معلمان زن در مدارس استثنايي........................................ 86

نمودار 7-4 توزيع نمرات هوشياري خود به تفكيك گروه 88

نمودار 8-4 توزيع نمرات نيروي من به تفكيك گروه... 89

نمودار 9-4 توزيع نمرات گرايش پارانويايي به تفكيك گروه    91

نمودار 10-4 توزيع نمرات گرايش احساس گناه به تفكيك گروه   92

نمودار 11-4 توزيع نمرات تنش­گرايي گناه به تفكيك گروه 94