چکیده

هدف اصلی این پژوهش بررسی رابطه استرس­ شغلی و سلامت روان با تاکید بر نقش واسطه­ای راهبردهای مقابله­ای در کارمندان، بود. بدین منظور، از بین کارمندان سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان در سال 1393، با استفاده از فرمول کوکران 241 نفر (214 نفر مذکر و 27 نفر مؤنث)، به شیوه­ی نمونه­گیری تصادفی طبقه­بندی شده، انتخاب شدند و با استفاده از پرسشنامه استرس شغلی هلریگل و اسلوکام، پرسشنامه سبک­های مقابله با رویدادهای استرس­زا (CISS) و پرسشنامه سلامت عمومی گلدبرگ و هیلر (GHQ-28)، مورد ارزیابی قرار گرفتند. داده­های به دست آمده با استفاده از روش تحلیل مسیر، مورد ارزیابی آماری قرار گرفتند. یافته­ها نشان داد استرس شغلی و ابعاد آن قادر به پیش­بینی تغییرات مربوط به سلامت روان و همچنین راهبردهای  مقابله­ی مسأله­مدار و هیجان­مدار آزمودنی­ها می­باشد. یافته­ها همچنین نقش واسطه­گری شیوه­های مقابله­ با استرس مسأله­مدار و هیجان­مدار را در رابطه بين استرس شغلی و سلامت روان مورد تأیید قرار داد. با توجه به یافته­ها می­توان سلامت روان را با افزایش راهبرد مسأله­مدار از طریق آموزش استفاده از این نوع راهبردها و همچنین کاهش راهبردهای هیجان­مدار بهبود بخشید.

واژگان کلیدی: استرس شغلی، سلامت روان، راهبردهای مقابله­ای، کارکنان.

فهرست مطالب

عنوان                                                                                             صفحه

چکیده ......................................................................................................

1

فصل نخست: کلیات پژوهش ..........................................................................

2

1-1- مقدمه ...................................................................................

3

2-1- بیان مساله ..............................................................................

5

3-1- اهمیت موضوع پژوهش ..............................................................

10

4-1- اهداف پژوهش ........................................................................

12

5-1- تعریف متغیرها ........................................................................

13

فصل دوم: مروری بر ادبیات پژوهش ................................................................

16

1-2- مقدمه ...................................................................................

17

2-2- سلامت روان ...........................................................................

18

3-2- تعریف سلامت روان .................................................................

19

4-2- ویژگی­های افراد سالم ................................................................

23

5-2- نظریه­های سلامت روان ..............................................................

24

6-2- استرس شغلی ..........................................................................

40

7-2- تعریف استرس شغلی ................................................................

43

8-2- علل استرس در محیط کار ...........................................................

44

9-2- علل استرس در محیط کار ...........................................................

44

10-2- نشانه­های استرس ....................................................................

46

11-2- شیوع استرس شغلی .................................................................

47

12-2- پیامدهای استرس شغلی ............................................................

48

13-2- سبک­های مقابله .....................................................................

50

14-2- انواع شیوه­های مقابله­ای ............................................................

53

15-2- انواع مقابله­های کارآمد .............................................................

54

16-2- پژوهش­های پیشین ..................................................................

59

17-2- جمع­بندی .............................................................................

73

18-2- فرضیه­های پژوهش ..................................................................

73

فصل سوم: روش­ پژوهش ..............................................................................

75

1-3- طرح کلی پژوهش ....................................................................

76

2-3- جامعه آماری پژوهش .................................................................

76

3-3- نمونه مورد مطالعه و شیوه نمونه­گیری .............................................

77

4-3- ابزارهای گردآوری اطلاعات ........................................................

80

5-3- روش اجرای پژوهش .................................................................

85

6-3- روش تجزیه و تحلیل آماری داده­ها ................................................

86

7-3- ملاحظات اخلاقی .....................................................................

87

فصل چهارم: یافته­ها .....................................................................................

88

1-4- یافته­های توصیفی مربوط به متغیرهای پژوهش  ..................................

89

2-4- ماتریس همبستگی متغیرهای پژوهش ..............................................

90

3-4- یافته­های تحلیل مسیر .................................................................

90

1-3-4- پیش­بینی سلامت روان بر اساس استرس شغلی ...............................

91

2-3-4- پیش­بینی راهبردهای مقابله­ با استرس بر اساس استرس شغلی ..............

94

3-3-4- پیش­بینی سلامت روان بر اساس راهبردهای مقابله با استرس با کنترل استرس شغلی .........................................................................

99

4-3-4- مدل نهایی پژوهش ................................................................

103

5-3-4- برازش مدل نهایی .................................................................

106

فصل پنجم: بحث و نتیجه­گیری ........................................................................

109

1-5- بررسی و تبیین نتایج فرضیه­های پژوهش ..........................................

111

2-5- نتیجه­گیری .............................................................................

120

3-5- محدودیت­ها ...........................................................................

121

4-5- پیشنهادها ...............................................................................

122

1-4-5 پیشنهادهای پژوهشی ................................................................

122

2-4-5 پیشنهادهای کاربردی ................................................................

122

پیوست­ها ...................................................................................................

124

پرسشنامه استرس شغلی هلریگل و اسلوکام .............................................

125

پرسشنامه سبک­های مقابله با رویدادهای استرس­زا (CISS) ...........................

126

پرسشنامه سلامت عمومی گلدبرگ و هیلر (GHQ-28) ...............................

128

فهرست منابع ..............................................................................................

130

منابع فارسی ....................................................................................

130

منابع انگلیسی ..................................................................................

139

چکیده انگلیسی ...........................................................................................

145

فهرست جداول

عنوان                                                                                   

صفحه

جدول 1-4: میانگین، انحراف استاندارد و دامنه نمرات متغیرهای مورد مطالعه ....................    

89

جدول 2-4: ماتریس همبستگی مرتبه صفر بین متغیرهای پژوهش ..................................

90

جدول 3-4: نتایج تحلیل واریانس (ANOVA) برای پیش­بینی سلامت روان بر اساس استرس شغلی .........................................................................................

91

جدول 4-4: ضرایب تحلیل رگرسیون برای پیش­بینی رضایت شغلی آزمودنی­ها بر اساس سرسختی روان شناختی ....................................................................

91

جدول 5-4: نتایج تحلیل واریانس (ANOVA) برای پیش­بینی سلامت روان بر اساس ابعاد استرس شغلی ................................................................................

92

جدول 6-4: ضرایب تحلیل رگرسیون برای پیش­بینی رضایت شغلی آزمودنی­ها بر اساس ابعاد استرس شغلی ................................................................................

93

جدول 7-4: نتایج تحلیل واریانس (ANOVA) برای پیش­بینی راهبردهای مقابله­ با استرس بر اساس استرس شغلی .......................................................................

94

جدول 8-4: ضرایب تحلیل رگرسیون برای پیش­بینی راهبردهای مقابله­ای آزمودنی­ها بر استرس شغلی .........................................................................................

95

جدول 9-4: نتایج تحلیل واریانس (ANOVA) برای پیش­بینی راهبردهای مقابله­ با استرس بر اساس ابعاد استرس شغلی .................................................................

96

جدول 10-4: ضرایب تحلیل رگرسیون برای پیش­بینی راهبردهای مقابله­ای آزمودنی­ها بر ابعاد استرس شغلی ................................................................................

97

جدول 11-4: نتایج تحلیل واریانس (ANOVA) برای پیش­بینی سلامت روان بر اساس راهبردهای مقابله با استرس و استرس شغلی ...........................................

99

جدول 12-4: ضرایب تحلیل رگرسیون برای پیش­بینی سلامت روان بر اساس راهبردهای مقابله با استرس و استرس شغلی .........................................................

99

جدول 13-4: نتایج تحلیل واریانس (ANOVA) برای پیش­بینی سلامت روان بر اساس راهبردهای مقابله­ای و ابعاد استرس شغلی ..............................................

101

جدول 14-4: ضرایب تحلیل رگرسیون برای پیش­بینی سلامت روان بر اساس راهبردهای مقابله­ای و ابعاد استرس شغلی ............................................................

101

جدول 15-4: اثرات مستقیم، غیرمستقیم و کل معنی­دار برای مدل نهایی اصلاح شده ............

104

جدول 16-4: اثرات مستقیم، غیرمستقیم و کل معنی­دار برای مدل نهایی اصلاح شده ............

105

جدول 17-4: برازش مدل نهایی مربوط به شکل 7-4، (241=N) ...................................

107

جدول 18-4: برازش مدل نهایی مربوط به شکل 8-4، (241=N) ...................................

108