چکیده

بارانهای کوتاه مدت به عنوان شکلي از بارش‌هاي مايع است که به ناگهان مي‌بارد و به سرعت نيز قطع مي‌شوند. آگاهی از چگونگی وقوع و اثرات مخربای بارانها می‌تواند کمک بسزایی در انجام پروژه‌های عمرانی و کاهش خسارت بنماید. شهر بندرانزلی با توجه به شرایط اقلیمی و موقعیت جفرافیایی خاص خود همواره از حوادث و مخاطرات طبیعی آسیب دیده و میزان این خسارت قابل ملاحظه است. شناخت و آگاهی ما از بارش‌های کوتاه مدت و چگونگی وقوع، شدت، مدت و تداوم آن در فواصل مختلف زمانی کمک بسزایی در جهت مقابله صحیح با آن نموده و منجر به به تصمیم‌گیری مناسب در ایجاد سازه‌های شهری و غیر‌شهری می‌شود.

در همین راستا پزوهش حاضر به منظور شناخت، قانونمند کردن و پیش‌بینی بارانهای کوتاه مدت در سطح انزلی صورت گرفته است. محدوده تحقیق شهر بندر انزلی است و دوره زمانی تحقیق 30 ساله می باشد. نتایج نشان داد که تغییر میزان رگبار در بازه‌های مختلف زمانی صورت گرفته است. بدین ترتیب برحسب شدت بارش‌ رخ داده بندر انزلی که بالاترین میزان بارندگی دربازه زمانی 15 دقیقه و کمترین در بازه زمانی 1440 دقیقه بوقوع پیوسته است. همچنین برازش داده‌های رگباری با توزیع‌های مختلف آماری جهت تعیین معادلات اساسی برای پیش‌بینی حاکی از آن است که در بیشتر موارد(84 درصد) می‌توان از معادلات لگاریتمی درجه سوم استفاده کرد زیرا با کاربرد معادلات بدست آمده می‌توان تخمین درستی از میزان رگبار در واحد زمان با دوره برگشت طرح ایجاد نمود.

واژگان کلیدی: بارانهای کوتاه مدت 24 ساعته، شدت-مدت، ، SMADA ، مدل، شهر انزلی

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                              صفحه

چکیده................................................ 1

مقدمه................................................ 2

فصل اول : کلیات تحقیق

1-کلیات تحقیق......................................... 4

1-1 بیان مسئله........................................ 4

1-2 سوالهای تحقیق..................................... 4

1-3 فرضیه های تحقیق................................... 5

1-4 اهداف تحقيق....................................... 5

1-5 روش تحقيق......................................... 5

1-6- روش گردآوري اطلاعات............................... 5

1-7- ابزار گردآوري اطلاعات............................. 5

1-8- روش تجزيه و تحليل اطلاعات......................... 6

1-9- سوابق تحقیق...................................... 6

1-10- مشکلات تحقیق..................................... 8

1-11- قلمرو تحقیق..................................... 8

فصل دوم : مبانی نظری تحقیق

2- مبانی نظری تحقیق................................... 12

2-1- مقدمه............................................ 12

2-2- فرآیند بارش...................................... 12

2-3- بارش و مشخصات آن................................. 13

2-3-1- تقسیم بندي بارش................................ 14

2-3-4-1- بارش همرفتی.................................. 15

2-3-4-2- بارش کوهستانی................................ 16

2-3-4-3- بارش سیکلونی................................. 17

2-3-2-اندازه گیري بارندگی............................. 17

2-4- مفهوم بارش سنگین................................. 17

2-5- عوامل و محل حدوث بارش سنگین...................... 18

2-6- انواع روشهاي مطالعه بارش سنگین................... 19

2-7- بارندگی های یک روزه  (24 ساعته).................. 21

2-8- متوسط بارندگی ماهانه............................. 22

2-9- بارندگی فصلی..................................... 22

2-10-  فضای شهری...................................... 22

فصل سوم : ویژگیهای جغرافیایی محدوده تحقیق

3- ویژگیهای جغرافیایی محدوده تحقیق.................... 24

3-1- ویژگی های طبیعی.................................. 24

3-1-1- موقعیت جغرافیایی............................... 24

3-1-2- زمین شناسی بندرانزلی........................... 26

3-1-3- توپوگرافی...................................... 28

3-1-4- اقلیم.......................................... 28

3-1-4-1- مقدمه........................................ 28

3-1-4-2- شرايط عمومي ومنطقه اي آب و هوا............... 29

3-1-4-3- توده هاي هوا................................. 29

3-1-4-4-  شرايط محلي آب و هوا......................... 30

3-1-4-5- روش کار...................................... 30

3-1-4-6- ايستگاه مورد استفاده در اين تحقیق............ 31

3-1-4-7- وضعيت عناصر اقليمي محدوده تحقیق.............. 31

3-1-4-7- 1- بارندگي................................... 31

3-1-4-7- 1- 1- درصد بارندگي فصلي....................... 33

3-1-4-7- 1- 2-  تعداد روزهاي باراني.................... 34

3-1-4-7- 2- درجه حرارت................................ 35

3-1-4-7- 2- 1-  درجه حرارت ماهانه...................... 35

3-1-4-7- 2- 2- متوسط حداقل و حداكثر دماي ماهانه........ 36

3-1-4-7- 3- متوسط ماهانه تعداد روزهاي يخبندان......... 37

3-1-4-7- 4- متوسط رطوبت نسبی.......................... 38

3-1-4-7- 5- روزهاي همراه با ابر....................... 39

3-1-4-7- 6- ساعات آفتابي.............................. 40

3-1-4-7- 7-  باد...................................... 40

3-1-4-7- 7- 1- بادهای محلی بندرانزلی................... 40

3-1-4-7-8- طبقه بندي اقليمي منطقه..................... 42

3-1-4-7- 8- 1- طبقه بندي اقليمي به روش ايوانف.......... 42

3-1-4-7-8-2 -طبقه بندي اقليمي به كمك نموگرام دومارتن... 44

3-1-4-7- 8- 3- طبقه بندي اقليمي به كمك نموگرام آمبرژه.. 45

3-1-5- منابع آب....................................... 46

3-1-6- خاک............................................ 46

فصل چهارم : مواد و روش کار

4-1 مواد و روش کار.................................... 48

فصل پنجم : یافته های تحقیق

5- یافته های تحقیق.................................... 56

5-1- مقدمه............................................ 56

5-2- تحلیل رژیم بارندگی انزلی......................... 57

5-2-1- رژیم سالانه بارش................................ 57

5-2-2- رژیم ماهانه بارش............................... 57

5-2-3- رژیم روزهاي همراه با بارش...................... 59

5-2-4- رژیم ماهانه بارش 24 ساعته...................... 59

5-3-شدت بارندگيهای کوتاه مدت و منحنی هایIDF ) Intensity Duration Frequency (................................................. 60

 فصل ششم : پاسخ به فرضیات و نتیجه گیری

6- پاسخ به فرضیات و نتیجه گیری........................ 76

6-1- پاسخ به فرضیات................................... 76

6-1-1- فرضیه اول...................................... 76

6-1-2- فرضیه دوم...................................... 76

6-1-3- فرضیه سوم...................................... 76

6-2- نتیجه گیری....................................... 77

منابع و ماخذ.......................................... 79

فهرست جداول

عنوان                                                                                                              صفحه

جدول شماره(2-1): متوسط آمار روزهاي با بارش 30 میلی متر و بیشتر(علیجانی، 1376  )................................ 18

جدول3-1- تقسیمات سیاسی شهرستان بندرانزلی 1385......... 24

جدول 3-2- موقعیت جغرافیایی استان گیلان و محدوده مورد مطالعه   26

جدول شماره (3-3): مشخصات ايستگاه محدوده تحقیق......... 31

جدول شماره (3-4): متوسط ماهانه بارندگي ايستگاه سينوپتيك انزلي 32

جدول شماره (3-5):درصد بارندگي فصلي ايستگاه انزلي...... 33

جدول شماره (3-6): متوسط ماهانه تعداد روزهاي باراني ايستگاه سينوپتيك انزلي................................................ 34

جدول شماره (3-7): متوسط ماهانه و سالانه درجه حرارت ايستگاه سينوپتيك انزلي................................................ 35

جدول شماره(3-8):متوسط دماي حداكثر و حداقل ماهانه ايستگاه سينوپتيك انزلي................................................ 36

جدول شماره (3-9):متوسط ماهانه تعداد روزهاي يخبندان ايستگاه سينوپتيك انزلي................................................ 37

جدول شماره (3-10):متوسط ماهانه رطوبت نسبي ايستگاه سينوپتيك انزلي..................................................... 38

جدول شماره (3-11):متوسط ماهانه تعداد روزهاي همراه با ابر ايستگاه سينوپتيك انزلي....................................... 39

جدول شماره (3-12): متوسط ماهانه ساعات آفتابي ايستگاه سينوپتيك انزلي..................................................... 40

جدول شماره (3-13):تعيين نوع اقليم به روش ايوانُف....... 43

جدول شماره(3-14): پارامترهاي مورد مطالعة ايستگاه انزلي در متُد ايوانف..................................................... 43

جدول شماره (4-1): مشخصات ايستگاه بندر انزلی........... 48

جدول شماره (4-2): میانگین ماهانه بارش (میلی متر) در ایستگاه انزلی..................................................... 48

جدول شماره (4-3 ): میانگین ماهانه بارش 24 ساعته (میلی متر) در ایستگاه انزلی................................................ 48

جدول شماره(4-4): مقادیر بر آورد شده شدت، مدت ، فراوانی ایستگاه انزلی..................................................... 49

جدول شماره(5-1): پارامترهای مورد محاسبه بارش.......... 57

جدول شماره (5-2 ): میانگین ماهانه بارش (میلی متر) در ایستگاه انزلی ( 2005 –1976)......................................... 57

جدول شماره(5-3 ): روزهاي همراه با بارش در ایستگاه مطالعاتی( 2005 –1966)................................................. 59

جدول شماره ( 5-4 ): میانگین ماهانه بارش 24 ساعته (میلی متر) در ایستگاه انزلی................................................ 59

جدول شماره5-5: مقادیر بر آورد شده شدت، مدت ، فراوانی ایستگاه انزلی..................................................... 65

جدول شماره(5-6):.معادلات برآورد شدت بارندگی با مدت‌های متفاوت درانزلی..................................................... 65

فهرست نمودارها

عنوان                                                                                                              صفحه

نمودار شماره(1-1): نمودار انواع بارش ها با توجه به منشا و عوامل ایجاد کننده................................................ 16

نمودار3-1- متوسط ماهانه بارندگي ايستگاه سينوپتيك انزلي 32

نمودار شماره(3-2): درصد بارندگي فصلي ايستگاه سينوپتيك انزلي  33

نمودار شماره(3-3): تعداد روزهاي باراني ايستگاه سينوپتيك انزلي 34

نمودار شماره(3-4): ميانگين دماي ماهانه ايستگاه سينوپتيك انزلي 35

نمودار شماره(3-5):ميزان متوسط دماي حداكثر و حداقل ايستگاه سينوپتيك انزلي................................................ 36

نمودار شماره(3-6): متوسط تعداد روزهاي يخبندان ايستگاه سينوپتيك انزلي..................................................... 37

نمودار شماره (3-7):متوسط ماهانه رطوبت نسبي ايستگاه سينوپتيك انزلي..................................................... 38

نمودار شماره(3-8):متوسط تعداد روزهاي همراه با ابر ايستگاه سينوپتيك انزلي................................................ 39

نمودار شماره(3-9): متوسط تعداد ساعات آفتابي ايستگاه سينوپتيك انزلي..................................................... 40

نمودار شماره (3-10 ):گلبادسالانه ایستگاه همدیدي انزلی.. 41

نمودار شماره ( 3- 11):نمودار درصد توزیع فراوانی سرعت باد سالانه..................................................... 42

نمودار شماره (3-12):موقعيت بندرانزلي در اقليم نماي دومارتن.  44

نمودار شماره (3-13):اقليم نماي آمبرژه................. 45

نمودار شماره(5-1): نمودار برازش داده های باران کوتاه مدت انزلی با توزیع های آماری در بازه زمانی 15

 دقیقه............................................... 66

نمودار شماره(5-2): نمودار برازش داده های باران کوتاه مدت انزلی با توزیع های آماری در بازه زمانی 30

دقیقه................................................ 66

نمودار شماره(5-3): نمودار برازش داده های باران کوتاه مدت انزلی با توزیع های آماری در بازه زمانی 45

دقیقه................................................ 67

نمودار شماره(5-4): نمودار برازش داده های باران کوتاه مدت انزلی با توزیع های آماری در بازه زمانی60

دقیقه................................................ 67

نمودار شماره(5-5): نمودار برازش داده های باران کوتاه مدت انزلی با توزیع های آماری در بازه زمانی90

دقیقه................................................ 68

نمودار شماره(5-6): نمودار برازش داده های باران کوتاه مدت انزلی با توزیع های آماری در بازه زمانی120 دقیقه................ 68

نمودار شماره(5-7): نمودار برازش داده های باران کوتاه مدت انزلی با توزیع های آماری در بازه زمانی180 دقیقه................ 69

نمودار شماره(5-8): نمودار برازش داده های باران کوتاه مدت انزلی با توزیع های آماری در بازه زمانی

360دقیقه.............................................. 69

نمودار شماره(5-9): نمودار برازش داده های باران کوتاه مدت انزلی با توزیع های آماری در بازه زمانی720

دقیقه................................................ 70

نمودار شماره(5-10): نمودار برازش داده های باران کوتاه مدت انزلی با توزیع های آماری در بازه زمانی1440دقیقه................ 70

نمودار شماره(5-11): منحنی شدت ،مدت و فراوانی(IDF ) با دوره بازگشت 200 در ایستگاه انزلی.................................. 71

نمودار شماره(5-12): منحنی شدت ،مدت و فراوانی(IDF ) با دوره بازگشت 100 در ایستگاه انزلی.................................. 71

نمودار شماره(5-13): منحنی شدت ،مدت و فراوانی(IDF ) با دوره بازگشت 50 در ایستگاه انزلی..................................... 72

نمودار شماره(5-14): منحنی شدت ،مدت و فراوانی(IDF ) با دوره بازگشت 25 در ایستگاه انزلی..................................... 72

نمودار شماره(5-15): منحنی شدت ،مدت و فراوانی(IDF ) با دوره بازگشت 10 در ایستگاه انزلی..................................... 73

نمودار شماره(5-16): منحنی شدت ،مدت و فراوانی(IDF ) با دوره بازگشت 5 در ایستگاه انزلی..................................... 73

نمودار شماره(5-17): منحنی شدت ،مدت و فراوانی(IDF ) با دوره بازگشت 3در ایستگاه انزلی..................................... 74

نمودار شماره(5-18): منحنی شدت ،مدت و فراوانی(IDF ) با دوره بازگشت 2 در ایستگاه انزلی..................................... 74

فهرست نقشه ها

عنوان                                                                                                              صفحه

نقشه شماره(1-1):نقشه موقعیت محدوده مورد مطالعه........ 10

نقشه شماره(3-1): موقعیت  شهر بندر انزلی............... 25

نقشه شماره(3-2): نقشه زمین شناسی انزلی 27