چکیده

سابقه و هدف

تومورهای غدد بزاقی از شیوع نسبتاً اندکی برخوردار بوده و حدود 3% تا 10% نئوپلاسم‌های ناحیة سر و گردن را تشکیل می‌دهند. با توجه به نبود تحقیقات اپیدمیولوژیک دربارة این تومورها در دانشکدة دندانپزشکی مشهد؛ تحقیق حاضر با هدف تعیین خصوصیات تومورهای غدد بزاقی در مراجعین به بخش آسیب‌شناسی دهان، فک و صورت دانشکدة دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در فاصلة زمانی 1388-1350 (38 سال) انجام شد.

مواد و روش‌ها

در یک تحقیق توصیفی، پرونده‌های بایگانی شده در بخش آسیب‌شناسی دهان، فک و صورت دانشکدة دندانپزشکی مشهد در فاصلة سال‌های 1388-1350 بازخوانی و 165 بیمار مبتلا به تومورهای غدد بزاقی شناسایی گردید. متغیرهای مرتبط با تومورها (سن، جنس، موقعیت، نوع تومور، تشخیص‌های بالینی، تشخیص‌های هیستولوژیکی و ماهیت تومورها) تعیین و داده‌ها با آمار توصیفی گزارش گردید.

یافته‌ها

حدود 7/1 درصد کل نمونههای مورد مطالعه را تومورهای بزاقی دربرمیگیرد. شیوع تومورهای غدد بزاقی در زنان تا حدودی بیشتر از مردان بوده است [86 نفر (1/52%) در برابر 79 نفر (9/47%)]. میانگین سنی مبتلایان به این تومورها برابر 62/41 سال و در محدودة 80-8 سال برآورد گردید. بیشتر تومورها در ناحیة کام (91 مورد؛ 2/55%)؛ لب (16 مورد؛ 7/9%)؛ غدد تحت فکی (15 مورد؛ 1/9%)؛ گونه (13 مورد؛ 9/7%) و پاروتید (10 مورد؛‌ 1/6%) ایجاد شده بودند. 5/51% (85 مورد) ضایعات خوش‌خیم و 5/48% (80 مورد) آنها بدخیم بوده‌اند. تومور پلئومورفیک آدنوما با 77 مورد (7/46%) شایع‌ترین تومور بوده و بعد از آن، موکواپیدرموئید کارسینوما با 33 مورد (0/20%) و آدنوئید کیستیک کارسینوما با 23 مورد (9/13%) در رتبه‌های بعدی قرار داشتند. 

نتیجه‌گیری

کام شایعترین مکان بروز تومورهای بزاقی در  این مطالعه بوده و همچنین کمترین دهه سنی بروز ضایعات را به همراه لب و انواع مرکزی به خود اختصاص داده است. ضایعات بدخیم به طور معنیداری در جنس مونث و در یک دهه دیرتر رخ می‌دهد. تطابق تشخیص های بالینی و هیستوپاتولوژیک در پلئومورفیک آدنوما بیشترین هماهنگی را نشان می دهد. 

فصل اول: مقدمه

بیان مسئله    5

اهداف تحقيق    5

الف- هدف كلي    5

ب- اهداف اختصاصي    5

ج- هدف كاربردي تحقيق    6

د- فرضيات یا سؤالات تحقيق    6

فصل دوم: کلیات، مروری بر متون و مقالات

1- كليات    7

وظایف بزاق (Function of Saliva):    7

تکامل غدد بزاقی (Development):    7

ساختار غده بزاقی (Structure)    8

تومورهای غدد بزاقی    9

تومورهای خوش خیم    11

پلئومورفیک آدنوما (PA)    11

نمای بالینی    12

خصوصیات هیستوپاتولوژیک    13

پیش آگهی و درمان    13

تومور وارتین (PCL)    14

نمای بالینی    14

خصوصیات هیستوپاتولوژیک    15

پیش آگهی و درمان    16

آنکوسایتوما (Oncocytoma)    16

نمای بالینی    16

خصوصیات هیستوپاتولوژیک    17

پیش آگهی و درمان    17

بازال سل آدنوما (BCA)    17

نمای بالینی    18

خصوصیات هیستوپاتولوژیک    18

درمان و پیش آگهی    19

کانالیکولر آدنوما (Canalicular Adenoma)    19

نمای بالینی    19

خصوصیات هیستوپاتولوژیک    19

پیش آگهی و درمان    20

میواپی‌تلیوما (Myoepithelioma)    20

نمای بالینی    20

خصوصیات هیستوپاتولوژیک    21

پیش آگهی و درمان    21

تومورهای بدخیم    21

موکواپیدرموئید کارسینوما (MEC)    21

نمای بالینی    22

خصوصیات هیستوپاتولوژیک    23

پیش آگهی و درمان    24

آدنوئید سیستیک کارسینوما (ACC)    25

نمای بالینی    25

خصوصیات هیستوپاتولوژیک    25

پیش آگهی و درمان    26

آدنوکارسینومای پلی مورفوس درجه پایین (PLGA)    27

نمای بالینی    27

خصوصیات هیستوپاتولوژیک    27