پژوهشی در قصه یونس و ماهی، تألیف جلال ستاری، این اثر دومین کتاب از «مجموعه پژوهش در قصههای جاودان» است که براساس آیات قرآن و روایات تورات نگارش یافته است.
نگاه مؤلف به قصه یونس و ماهی بیش از هر چیز تمثیلی و رمزی است. وی این قصه را با قصه اصحاب کهف از نظر معنا و دلالت رمزی همانند میداند و بر آن است که غاری که اصحاب کهف در آن به خواب میروند و در وقت مقرر بیدار میشوند شبیه کام یا شکم ماهی یا نهنگی است که یونس را فرو میبرد و به هنگام بر کرانه میافکند. به تعبیری دیگر هر دو واقعه، تمثیلی از رازآموزی و استحالهپذیری یعنی مرگ رمزی از عالم پیشین یا دنیای جسمانی و ولادت ثانوی در حیات روحانی به شمار میآیند.
مؤلف، کتاب را در هفت فصل به نگارش درآورده است. در دو فصل نخست روایات توراتی و اسلامی از منظر تفاسیر و آثار عرفانی بررسی شده است.
در فصلهای سوم تا ششم از رموز ابتلای یونس به بلا، رمز ماهی و در دریا قرار گرفتن او و اینکه ماهی وسیله تشرف او به اسرار و رازآموزی است سخن به میان آمده است.
در آخرین فصل معراج حضرت یونس(ع) و تفسیری که صوفیه از قصه او داشتهاند از منظر رمزشناسی مورد توجه قرار گرفته است.