اصل و نسب و دینهای ایرانیان باستان، نوشته عبدالعظیم رضایی، اثری به تقریب مفصل و دربرگیرنده جستاری در اصل و نسب مردمان سرزمین ایران و مهمترین کیشهای ایران باستان میباشد.
نویسنده با روش توصیفی و با استناد به برخی منابع، کتاب را در یک پیشگفتار و چهار بخش اصلی به نگارش درآورده که هر بخش نیز مشتمل بر مباحثی گوناگون است. در پیشگفتار، مطالبی چند درباره اصالت فرهنگ و دین مردمان ایران باستان و همچنین معرفی کار خود، بیان کرده است. در بخش اول در سه قسمت، وضعیت جغرافیایی و فرهنگی و معیشتی ایرانیان در کهنترین ادوار تاریخ، و همچنین نژاد آریایی و پیدایش خط و زبان پهلوی بررسی شده است. نگاهی به کیشهای زروانی، مهرپرستی، زرتشتی، بودا، مانویت و مزدکیه در ایران، محتوای بخش دوم را تشکیل میدهد.
نویسنده در بخش سوم، جایگاه دینهای یهود، مسیحیت و صابئین را به همراه باورهایشان از نظر گذرانده است. در آخرین بخش، مهمترین جشنهای ایرانیان باستان معرفی شده است. اثر همچنین مقدمهای کوتاه به قلم ایرج افشار دارد که در آن از وضعیت ایران و باورهای ایرانیان در کهنترین دورهها سخن گفته است