مراحل روانی-جنسی فروید: فروید معتقد بود شخصیت انسان در ۵ سال اول زندگی پایهگذاری میشود. او مراحل رشد را به دورههای دهانی، مقعدی، آلتمردانه (که عقده ادیپ و الکترا در آن رخ میدهد)، نهفتگی و تناسلی تقسیم کرد. تثبیت در هر مرحله، ویژگیهای شخصیتی خاصی در بزرگسالی ایجاد میکند (مثل لجاجت یا وابستگی شدید).
مراحل هشتگانه اریکسون: بر خلاف فروید، اریکسون رشد شخصیت را تا پایان عمر (سالمندی) ادامه میدانست و بر تعاملات اجتماعی تأکید داشت (مثلاً بحران هویت در نوجوانی یا انسجام خود در برابر ناامیدی در سالمندی).
نظریهپردازان شخصیت فرآیند شکلگیری و تحول شخصیت را در طول زمان به شکلهای متفاوتی مراحلبندی کردهاند: