دربارهٔ کتاب ماهی سیاه کوچولو (صمد بهرنگی):
این اثر که در سال ۱۳۴۷ منتشر شد، یکی از مشهورترین و تأثیرگذارترین داستانهایِ کودک و نوجوان در ادبیاتِ فارسی به شمار میرود که با زبانی ساده، شاعرانه و آکنده از نمادهایِ اجتماعی و فلسفی، به روایتِ زندگیِ ماهیسیاهِ کوچکی میپردازد که از زندگیِ یکنواخت و محدودِ برکهٔ خود خسته شده است و با شنیدنِ قصههایی از دریا، تصمیم میگیرد تا از برکه خارج شود و به سویِ دریاییِ ناشناخته و آزاد سفر کند. بهرنگی در این داستانِ کوتاه، از خلالِ سفرِ پرماجرایِ ماهیسیاه (که با موجوداتِ مختلفی مانندِ ماهیپیر، مرغِ ماهیخوار، مارمولک و بچههایِ انسان روبرو میشود و هر بار با چالشهایی مواجه میگردد)، به کاوش در مضامینی چون شجاعت، کنجکاوی، آزادی، مبارزه با تقدیرگرایی، و نیز نقدِ جامعهٔ سنتی و ایستا (که نمادِ آن «برکه» و «ماهیهایِ پیرِ محافظهکار» هستند) میپردازد. این داستان با پایانیِ تأثیرگذار و باز (مرگِ نمادینِ ماهیسیاه در آغوشِ دریا که تفسیرهایِ مختلفی را برانگیخته است)، بهعنوانِ یکی از شاهکارهایِ ادبیاتِ کودک و نوجوان و نیز یکی از متونِ کلاسیکِ ادبیاتِ اعتراضی و روشنفکریِ ایران شناخته میشود و برایِ مخاطبانِ تمامِ سنین، تجربهای خواندنی و تأملبرانگیز است.
این کتاب داستان تمثیلی و پرمعنای ماهیسیاه کوچکی است که با شجاعت و کنجکاوی، از برکهی کوچک و محدود خود به سوی دریا و جهانِ ناشناخته سفر میکند و در این راه، با موانع و چالشهای بسیاری روبرو میشود.