درباره کتاب اندیشه‌های میرزا فتحعلی آخوندزاده (فریدون آدمیت):
این کتاب که نخستین بار در سال ۱۳۴۹ منتشر شد، به عنوان یکی از اصلی‌ترین منابع برای شناخت اندیشه‌های آخوندزاده (۱۲۹۵-۱۲۲۸ قمری) محسوب می‌شود و نویسنده با رویکردی تحلیلی-انتقادی به شرح افکار او دربارهٔ نقد سنت، دین، استبداد و طرح ایده‌های نوآورانه‌ای چون تفکیک سیاست از دیانت، اصالت عقل و تجربه، تغییر الفبا و بنیان‌گذاری نمایشنامه‌نویسی به سبک اروپایی پرداخته است. این اثر نشان می‌دهد که آخوندزاده چگونه با آثاری چون «مکتوبات کمال‌الدوله» و «تمثیلات»، بر جریان فکری مشروطیت و چهره‌های تأثیرگذاری چون ملکم‌خان و طالبوف تأثیر عمیقی گذاشته و او را به عنوان متفکری مادی‌گرا با نظام فکری منسجم و بی‌تناقض معرفی می‌کند که بر ضرورت جدایی کامل قانون از شریعت تأکید داشت. آدمیت در این رساله با استناد به آثار و نامه‌های آخوندزاده، او را هاتف «پروتستانتیسم اسلامی» و دشمن دولت استبدادی و هرگونه حکمرانی فردی می‌خواند و نقش او را در اندیشه‌سازی ناسیونالیسم ایرانی و اصلاحات ساختاری به تصویر می‌کشد.