درباره کتاب مرگ وزیر مختار (یوری تینیانوف):
این رمان که در سال ۱۹۲۸ منتشر شده، یکی از آثار برجسته یوری تینیانوف، نویسنده و نظریهپرداز شهیر مکتب فرمالیسم روسی است و به دلیل روایت دقیق و چندلایهاش، از جمله آثار کلاسیک ادبیات تاریخی-سیاسی جهان به شمار میرود. کتاب به زندگی الکساندر سرگیویچ گریبایدوف، دیپلمات، شاعر و آهنگساز روسی میپردازد که به عنوان مذاکرهکننده اصلی عهدنامه ترکمانچای، در دربار فتحعلیشاه قاجار حضور داشت. داستان بخش اعظمی از روایت را در سنپترزبورگ و فضای سیاسی روسیه تزاری دنبال میکند و سپس به ناگاه به تهران میرسد تا یک سوم پایانی کتاب، به وقایع پرتنش و تلخ منجر به حمله مردم به سفارت روسیه و مرگ گریبایدوف بپردازد. تینیانوف در این اثر با نگاهی بیطرفانه و انسانی، نه تنها سرنوشت یک شخصیت تاریخی، بلکه تقابل دو دنیای شرق و غرب و سرنوشت یک ملت سرکوبشده را به تصویر میکشد و با زبانی ادبی و فرمالیستی، خواننده را در دل تاریخ پر فراز و نشیب ایران و روسیه در اوایل قرن نوزدهم قرار میدهد.
این رمان تاریخی روایتی مستندگونه از آخرین سال زندگی الکساندر گریبایدوف، سفیر روسیه در ایران، و وقایع منتهی به قتل او در تهران است.