درباره کتاب ترانه های خیام (صادق هدایت):
این کتاب از آثار پژوهشی و گردآوری شده توسط صادق هدایت به شمار میرود و نخستین بار در سال ۱۳۱۳ خورشیدی منتشر شد. هدایت در این اثر کوشیده است تا رباعیات اصیل خیام را از میان نسخههای خطی و کهنه جدا کند و تفسیری روان و ادبی از هر کدام به دست دهد. مقدمه بلند کتاب به تحلیل ابعاد فلسفی اندیشه خیام، از جمله نفی معاد جسمانی، ستایش دم غنیمتی و ناامیدی از شناخت راز هستی اختصاص دارد. هدایت خود که فضای یأس و پوچی در داستانهایش مشهور است، به وضوح از خیامی به مثابه یک «نیهیلیست شرقی» دفاع میکند و او را در تقابل با صوفیان ریاپیشه قرار میدهد. این کتاب نه صرفاً یک تصحیح علمی، بلکه بازتابی از ذهنیت مدرن و عذابزده هدایت در خوانش شاعر کهن پارسی است.
این کتاب مجموعه رباعیات منسوب به خیام با مقدمه، تصحیح و تفسیری از صادق هدایت است که نگاه فلسفی و مرگاندیشانه شاعر نیشابوری را برجسته میسازد. هدایت با نثری ادبی، لایههای پنهان شک و حیرت در اشعار خیام را آشکار میکند.