درباره کتاب جامعه سالم (اریک فروم):
این کتاب که در سال ۱۹۵۵ منتشر شده است، ادامه و بسط اندیشههای فروم در کتاب «گریز از آزادی» و در عین حال پاسخی است به «تمدن و ناکامیهایش» اثر زیگموند فروید. فروم در این اثر با معرفی مفهوم «انسانگرایی هنجارین» (normative humanism)، معیارهای جهانی سلامت روان را بر اساس طبیعت و نیازهای وجودی انسان تعریف میکند و پنج نیاز اساسی بشر شامل وابستگی (عشق در برابر خودشیفتگی)، تعالیجویی (خلاقیت در برابر ویرانگری)، ریشهداشتن (برادری در برابر محارممداری)، احساس هویت (فردیت در برابر همنوایی جمعی) و جهتگیری و فداکاری (عقلانیت در برابر نیروهای غیرمنطقی) را برمیشمارد. او با تحلیل «منش اجتماعی» (social character) انسان در جوامع سرمایهداری، فرایند «بیگانگی» را از جنبههای مختلف همچون کار، مصرف، روابط انسانی و سیاست در قرن بیستم به تصویر میکشد و نشان میدهد که چگونه «اقتدار ناشناس» (anonymous authority) فشار همنوایی را جایگزین دستورهای مستقیم قدرت میکند. فروم ضمن نقد «بتپرستی اقتدارگرایانه» فاشیسم و «سرمایهداری برتر» (super-capitalism) که صرفاً به دنبال بهبود روابط کارگری با انگیزههای سودجویانه است، مسیر خروج از این وضعیت را در نوعی «سوسیالیسم اشتراکی» (Communitarian Socialism) مبتنی بر سازماندهی دموکراتیک کار، حذف دیوانسالاریهای متمرکز و مشارکت مستقیم شهروندان در گروههای کوچک خودگردان (حدود ۵۰۰ نفره) میبیند. کتاب با این هشدار به پایان میرسد که انتخاب پیش روی انسان امروز نه میان سرمایهداری و کمونیسم، بلکه میان «رباتزدگی» (robotism) و «سوسیالیسم انسانگرای اشتراکی» است؛ انتخابی میان مرگ و زندگی که فروم نقل قول کتاب مقدس را برای آن به کار میگیرد: «زندگی و مرگ، برکت و نفرین را پیش روی تو نهادم؛ و تو زندگی را برگزین».
این کتاب پرسشی بنیادین را مطرح میکند: «آیا یک جامعه میتواند بیمار باشد؟» و با بررسی «آسیبشناسی حالت عادی» در فرهنگ غرب، نشان میدهد که چگونه نظام سرمایهداری مدرن با ایجاد بیگانگی (alienation) و از خودبیگانگی، سلامت روان انسانها را تهدید میکند.