درباره کتاب مقاله چرا در شاهنامه از پادشاهان ماد و هخامنشی ذکری نیست؟ (احسان یارشاطر):
این مقاله که نسخه اصلی آن به زبان انگلیسی در سال ۱۹۳۸ منتشر شده، یکی از تأثیرگذارترین پژوهشها در حوزه شاهنامهپژوهی و تاریخ اساطیری ایران به شمار میرود. یارشاطر با بررسی تطبیقی منابع پیشااسلامی و متون اولیه اسلامی از جمله طبری و مسعودی، نشان میدهد که روایت شاهنامه عمدتاً از خداینامه عصر ساسانی گرفته شده که فاقد یادکردی از هخامنشیان بوده است. نویسنده سپس به تحلیل دلایل سیاسی و مذهبی این حذف سیستماتیک میپردازد؛ از جمله تلاش ساسانیان برای مشروعیتبخشی به خود از طریق پیوند با کیانیان اساطیری و نادیده گرفتن رقیبان تاریخی شان. همچنین نقش کاتبان زرتشتی که علاقهای به روایت فرمانروایی مغان در دوره ماد نداشتند، در این مقاله بررسی میشود. یارشاطر در نهایت نتیجه میگیرد که فردوسی صرفاً از روایت موجود در منابع مکتوب عصر خود پیروی کرده و حذف هخامنشیان تقصیر او نبوده، بلکه این غیبت به پیش از شاهنامه بازمیگردد.
این مقاله به تحلیل علت غیبت نام پادشاهان ماد و هخامنشی در شاهنامه فردوسی میپردازد و دلایل تاریخی، روایی و ایدئولوژیک این مسئله را بررسی میکند. نویسنده نشان میدهد که منابع دوران اسلامی از جمله خداینامههای ساسانی عمدتاً بر کیانیان و ساسانیان تأکید داشتهاند.