درباره کتاب چال (م. ا. به آذین):
این رمان یکی از نخستین و تأثیرگذارترین آثار ادبیات کارگری و واقعگرایانهٔ اجتماعی در ایران به شمار میرود که در دههٔ ۱۳۳۰ منتشر شده است. شخصیت اصلی، «مش قاسم» کارگر پیری است که تمام عمر را در دل معدن گذرانده و اکنون بیماری سیلیکوزیس (ریۀ معدنچی) جانش را به خطر انداخته، اما چارهای جز ادامهٔ کار ندارد. به آذین با زبانی خشن، عریان و تأثربرانگیز، شرایط غیرانسانی کار در معدن، استثمار صاحبان سرمایه، فقر مطلق، مرگهای زودهنگام و نبود هرگونه تأمین اجتماعی را به تصویر میکشد. فضای داستان آکنده از دود زغال، سیاهی مطلق چال، و صفا و یکرنگی کارگرانی است که تنها سرمایهشان دستان پینهبسته و پشت خمیدهشان است. «چال» نه فقط یک رمان، که سندی تاریخی و اجتماعی از رنج یک قشر فراموش شده در دوران صنعتی شدن ابتدایی ایران است.
این رمان داستان زندگی فلاکتبار کارگران معدن زغالسنگ در جنوب ایران را در اوایل قرن چهاردهم خورشیدی روایت میکند. مردانی که در اعماق تاریکی زمین برای لقمه نانی، جوانی و سلامتی خود را قربانی چال سهمگین میکنند.