درباره کتاب قحطی بزرگ (محمدقلی مجد):
این کتاب پژوهشی از محمدقلی مجد، پژوهشگر تاریخ معاصر ایران، است که به یکی از تاریکترین و در عین حال کمشناختهشدهترین دورههای ایران معاصر اختصاص دارد. مجد با کنکاش در اسناد آرشیوی وزارت خارجه بریتانیا، اسناد دولتی ایران و منابع مطبوعاتی آن عصر، تصویری مستند از فاجعهای ارائه میدهد که به مرگ تخمینی دو تا سه میلیون ایرانی انجامید. کتاب نشان میدهد چگونه جنگ جهانی اول و اشغال ایران توسط قوای روسیه، بریتانیا و عثمانی، شبکه آبیاری را نابود کرد و قحطیای سیستماتیک پدید آورد. یکی از بخشهای کلیدی کتاب به نقش غلهخریدان و محتکرانی اختصاص دارد که با همراهی مقامات قاجار و نیز نیروهای متخاصم خارجی، نان را از مردم گرفتند و ثروتهای افسانهای اندوختند. مجد در عین حال، فداکاری برخی از روشنفکران، تجار و روحانیون را نیز در کاهش آلام مردم نادیده نمیگیرد. نثر کتاب علمی، مستند و گاه برای مخاطب غیرتخصصی سنگین است، اما به واسطه اهمیت موضوع و حجم اطلاعات دست اول، اثری مرجع در تاریخ قحطی ایران به شمار میرود.
این کتاب به بررسی یکی از فجایع انسانی تاریخ معاصر ایران، یعنی قحطی سالهای ۱۲۹۶ تا ۱۲۹۸ خورشیدی میپردازد. نویسنده با تکیه بر اسناد تاریخی، ابعاد سیاسی، اقتصادی و اجتماعی این فاجعه و نقش قدرتهای خارجی را در آن تحلیل میکند.