درباره کتاب ناتان خردمند (گوتولد افرایم لسینگ):
این نمایشنامه واپسین اثر لسینگ، نمایشنامه‌نویس و منتقد برجسته آلمانی عصر روشنگری، است که در سال ۱۷۷۹ منتشر شد و نخستین بار در سال ۱۷۸۳ در برلین به روی صحنه رفت . زمینه اصلی نگارش این اثر «جنجال فرگمنت» (Fragmentenstreit) بود، جدالی تلخ میان لسینگ و یوهان مِلکیور گوتسه، کشیش ارتودکس هامبورگ، که به دنبال انتشار نوشته‌های انتقادی لسینگ از مسیحیت رسمی رخ داد و سرانجام به منع بخشی از انتشارات او انجامید . لسینگ که مجبور شده بود مناظره مستقیم با کلیسا را کنار بگذارد، مفاهیم تساهل‌آمیز خود را در قالب این نمایشنامه به صحنه برد و در شخصیت ناتان خردمند، به دوست فیلسوفش موزس مندلسون، از پیشگامان روشنگری یهودی، ادای احترام کرد . صحنه نمایش در اورشلیم حدود سال ۱۱۹۲ میلادی و در آتش‌بس جنگ‌های صلیبی می‌گذرد. نقطه اوج داستان در پرده سوم است، جایی که ناتان در پاسخ به صلاح‌الدین که می‌پرسد کدام دین بر حق است، تمثیل مشهور «حلقه» را روایت می‌کند؛ پدری حلقه‌ای جادویی را به محبوب‌ترین پسرش می‌بخشد، اما برای اینکه هر سه پسرش را یکسان دوست دارد، دو حلقه دیگر عیناً مشابه آن سفارش می‌دهد. پس از مرگ او، هر سه پسر خود را وارث واقعی می‌دانند و برای تشخیص حلقه اصلی به یک قاضی مراجعه می‌کنند. قاضی که هیچ فرقی میان حلقه‌ها نمی‌بیند، به آن‌ها می‌گوید حلقه اصلی آن است که صاحبش با «زندگی سرشار از نیکی و فروتنی» خود اثبات کند که آن را دارد . لسینگ با این تمثیل استدلال می‌کند که اخلاق و کردار انسانی، نه ادعای انحصاری بر حقیقت، ملاک برتری یک دین بر دیگری است. ساختار نمایش کلاسیک و پنج پرده‌ای دارد و نثری شاعرانه و سرشار از دیالوگ‌های فلسفی و طنز تلخ بر آن حاکم است .